پروژكتور

صدای سوم

2010-11-28T23:02:00.000+03:30

گزیده داستان‌های نویسندگان نسل سوم آمریکا
احمد اخوت
نشر ماهی/ چاپ اول89/ 260 صفحه/ 5500 تومان

در کل 26تا داستانه از 12 نویسنده. بعضی از نویسنده‌ها مثل کارور و توبیاس وولف و بارتلمی و ان بیتی قبلاً ازشون کتاب ترجمه شده و بعضی‌ها نه. خود مترجم برای چندتا از داستان‌های کتاب شرح و نقد نوشته. یک مقدمه هم در مورد نسل سوم نویسنده‌های آمریکا نوشته و دوتا مقاله از پل استر و بارتلمی هم در مورد داستان ترجمه کرده.
به جز بارتلمی تقریباً از همه ی داستان‌ها خوشم اومد. چندتا هم شاهکار بود. مثل صحنه‌های مجسم از ان بیتی و خواهر از توبیاس وولف.

دیدن دختر صد در صد دلخواه در صبح زیبای ماه آوریل

2010-11-11T20:34:00.001+03:30

هاروکی موراکامی
محمود مرادی
نشر ثالث/ چاپ اول89/ 131 صفحه/ 2700 تومان

نصف داستان‌های کتاب فضای فانتزی داره که من زیاد خوشم نیومد. البته بد هم نیست. داستان‌های دیگه‌ش خوب بود اما به نظرم «کجا ممکن است پیدایش کنم» یک سر و گردن بالاتره. مثلاً داستانی در حد و اندازه‌ی فاجعه‌ی معدن در نیویورک یا سگ کوچک آن زن در زمین تو این کتاب نیست.
معلوم نیست چرا موراکامی توی لیست پرفروش‌ترین‌های همه‌ی کتاب‌فروشی‌ها هست. نوع داستان‌هاش (خصوصاً اون‌هایی که مایه‌های فنتزی داره) طوریه که قاعدتاً نباید مخاطب خیلی زیادی داشته باشه. الان واقعاً خز شده.

افست

دن کاسمورو

2010-11-09T16:51:00.000+03:30

ماشادو د آسیس
عبدالله کوثری
نشر نی/ چاپ اول89/ 347صفحه/ 7000 تومان

«بنتو سانتیاگو یا، چنان‌که همسایگان خطابش می‌کنند، دن کاسمورو، سرگذشت خود را با شرح عشق و عاشقی آغاز می‌کند و ما را به همنوایی با خود می‌خواند که: خوش‌تر از ایام عشق ایام نیست. این عشق سرانجام به ازدواج می‌انجامد و آنگاه به گونه‌ای نامنتظر همه‌چیز شتاب می‌گیرد تا راه برای فاجعه‌ای ویرانگر هموار شود. اما در این میان خواننده از گفته‌ها و ناگفته‌های بنتو در می‌یابد که او راوی قابل اعتمادی نیست...دن کاسمورو (1899) مشهورترین رمان ماشادو در امریکای لاتین است و بیش از هر رمان برزیلی دیگر موضوع نقد و بررسی بوده است.»
کوثری قبلاً «خاطرات پس از مرگ براس کوباس» و «روانکاو و داستان‌های دیگر» رو از همین نویسنده ترجمه کرده. اون‌ها رو نخوندم ولی این حرف نداشت. سن راوی بالاست و لحن پیرمردی‌ش خیلی خوب ساخته شده. ماجرای زندگی‌ش رو طوری تعریف می‌کنه که معمولاً هم خنده‌داره هم غم درونش رو نشون می‌ده. اما مهم‌ترین چیزی که توی لحنش مشخصه پیرمرد بودنشه. مهم‌ترین اتفاقی که توی زندگی‌ش افتاده آشنایی با کاپیتو، دختر همسایه‌شونه و تقریباً کل رمان درباره‌ی همین ماجراست. از اول هم با خواننده صحبت می‌کنه و انگیزه‌ش رو از نوشتن کتاب توضیح می‌ده. تقریباً توی هر فصل دوباره با خواننده صحبت می‌کنه و سعی می‌کنه اتفاقاتی که توضیح داد رو تفسیر کنه یا نظرش رو راجع به زندگی بگه و... 148 قسمت داره و معمولاً هر قسمت بیشتر از دو سه صفحه نیست.
«ای خواننده، هر چیز پایانی دارد. این از آن بدیهیات قدیمی است و می‌شود این را هم به‌اش اضافه کنیم که نه هر چیزی که می‌پاید، دیر می‌پاید. این قسمت دوم را خیلی‌ها به آسانی باور نمی‌کنند، برعکس، این تصور که کاخ بنا شده در هوا دوامش بیشتر از هوایی است که بر آن بنا شده، مشکل از کله‌ی این و آن بیرون برود. و البته چه بهتر که این طور است، چون عادت به ساختن این بناهای نیمه‌ابدی از بین نمی رود.»

تاریخ جهان

2010-09-29T10:53:00.000+03:30

ارنست گامبریج
علی رامین
نشر نی/ چاپ اول89/ 404 صفحه/ 6800 تومان

«تاریخ جهان تحولات و رخدادهای بشر را در چهل فصل از عصر حجر تا عصر اتم با زبانی بسیار ساده و صمیمی، بی‌تکلف شیرین و جذاب روایت می‌کند، چنان‌که کثیری از خوانندگان آن در گروه‌های سنی و سطوح آموزشی مختلف گفته‌اند از مطالعه‌ی این کتاب نه تنها بسیار لذت برده‌اند، بلکه آن را دریچه‌ی نوینی به جهان تاریخی و تاریخ جهان یافته‌اند و بر آن شده‌اند که با کتاب‌های دیگری، مطالعه‌ی تاریخ را پی بگیرند.»
توی شناسه‌ی کتاب، جلوی موضوع نوشته: تاریخ جهان - ادبیات نوجوانان. به نظر می‌رسه که در درجه‌ی اول برای نوجوان‌ها نوشته شده. از نثر کتاب هم می‌شه فهمید: «آیا شده یک کتابچه‌ی درسی قدیمی یا چیزی که زمانی بر آن مطلبی نوشته‌اید را به دست بگیرید و در جریان مرور آن، حیرت نکنید که در مدتی کوتاه، چه میزان تغییر کرده‌اید؟ از اشتباهات تان، و از چیزهای خوبی که نوشته‌اید، شگفت‌زده می‌شوید. با این حال در هیچ لحظه‌ای نیست که آدمی متوجه تغییر خود باشد. تاریخ جهان هم دقیقاً همین‌گونه است.»
این کتاب رو حدوداً توی چهل سالگی و نزدیک به جنگ جهانی دوم می‌نویسه. پنجاه سال بعد برای ترجمه‌ی انگلیسی کتاب یک فصل جدید اضافه می‌کنه و اشتباهاتی که توی بعضی از تفسیرهاش از اتفاقات مختلف داشته رو توضیح می‌ده. به خاطر زیاد نشدن حجم کتاب گزینش کرده و از هر قاره یا منطقه‌ای فقط اتفاقات خیلی مهم رو توضیح داده. مثلاً اوایل کتاب در مورد مصر باستان توضیح می‌ده و تا دوره‌ی استعمار دیگه سراغ قاره‌ی آفریقا نمی‌ره. اما همه‌ی اتفاقات مهم رو توضیح داده و بیشتر فصل‌های کتاب هم حالت داستانی داره. درکل به فهمیدن سیر کلی تاریخ خیلی کمک می‌کنه.

پیدایش انسان

2010-09-25T16:35:00.002+03:30

یوزف ه. رایش هلف
سلامت رنجبر
نشر آگه/ چاپ اول88/ 414 صفحه/ 7000 تومان

«این کتاب پیدایش انسان را در تعامل با طبیعت مورد بحث قرار خواهد داد. این کتاب قصد آن دارد تا تکامل زیستی (بیولوژیک) انسان را قابل فهم کند، اما درباره‌ی تکامل فرهنگی و معنوی انسان سخن نخواهد گفت. این جنبه‌ی دیگری از انسان بودن است، هر چند تجهیزات زیستی (بیولوژیک) انسان پیش‌شرطی برای تکامل معنوی و فرهنگی هستند.»
تحفیفات جدید نشون داده که نسل بشر از آفریقا شروع شده. یعنی بشر همزمان توی چند قاره وجود نداشته و همه چیز از آفریقا شروع شده. انسان‌های اولیه سه بار مهاجرت می کنند که دوبار اول ناموفق بوده ولی بار آخر زمینه‌ی وجود انسان‌های امروزی رو فراهم می‌کنه. این کتاب از توضیح مهاجرت اول شروع می‌کنه و برای هر اتفاق مهمی فرضیه میاره. مثلاً وجود یک مگس کشنده به اسم تسه تسه رو به عنوان انگیزه‌ی اصلی انسان‌ها برای مهاجرت از آفریقا مطرح می‌کنه.
بعضی جاها تخصصی و کسل کننده است مثل توضیحات فصل یک درباره‌ی میتوکندری‌ها و کروموزوم‌ها اما به جز این‌ها خسته‌کننده نیست و اطلاعات خیلی جالبی می‌ده. فرضیه‌هایی که درباره‌ی مرگ ماموت‌ها یا راه‌راه بودن پوست گورخرها و... مطرح می‌کنه در ارتباط مستقیم با مهاجرت انسانه. مثلاً راه‌راه بودن پوست گورخرهای آفریقا برای استتار نیست، چون گورخرهای قاره‌های دیگه هم به استتار نیاز دارند اما راه‌راه نیستند. دلیل اصلی خلاص شدن از همون مگس تسه تسه‌ست. این‌جا سرگذشت انسان اولیه با رنگ پوست گورخرها ارتباط پیدا می‌کنه.
سال 2004 نویسنده برای تجدید چاپ کتاب، پی‌گفتار می‌نویسه و توضیح می‌ده که فرضیه‌های اصلی و مهمی که توی این کتاب مطرح کرده با پیشرفت اطلاعات نقض نشده‌ن و هنوز قابل استنادن.

در ارتش فرعون

2010-09-21T11:12:00.002+04:30

توبیاس وولف
منیر شاخساری
نشر چشمه/ چاپ اول۸۹/ ۲۳۷ صفحه/ ۴۶۰۰ تومان

خاطرات خود توبیاس وولفه از جنگ ویتنام. اسم شخصیت ها رو هم عوض نکرده و همه چیز همون طوریه که واقعاً اتفاق افتاده. سه فصل اصلی داره و توی هر فصل چندتا داستان کوتاه پیوسته آورده.
زیاد شبیه دوتا کتاب قبلی‌ای که ازش ترجمه شده نیست. یعنی ‌طوری نیست که اتفاق خاصی توی داستان‌ نیفته و... آدم از حجم اتفاق‌هایی که براش پیش اومده تعجب می‌کنه. کسل‌کننده هم نیست و کاملاً به خوندنش می‌ارزه.
«توله‌سگ را قدری عقب کشید تا حیوان نفسی تازه کند، بعد آن را مثل آتش گردان روی شعله های آتش تاب داد. در تمام این مدت به من نگاه می‌کرد. می‌دانستم که باید دهانم را ببندم، اما وقتی توله‌سگ به حال خفگی افتاد نتوانستم جلو خودم را بگیرم. دستور دادم که تمام کند. دوباره توله‌سگ را عقب کشید و باز آن را روی آتش گرفت. گفتم که تمامش کند. او سگ را به بازی نگرفته بود، من را به بازی می‌داد.»

تاریخ ایران مدرن

2010-09-12T11:43:00.001+04:30

یروند آبراهامیان
ترجمه‌ی محمدابراهیم فتاحی
نشر نی/ چاپ اول۸۹/ ۳۵۲ صفحه/ ۶۰۰۰ تومان

«یروند آبراهامیان، در ارزیابی ریشه‌ای تاریخ معاصر ایران مدرن، افزون بر بررسی جامع سده‌ی بیستم، موضوعاتی نظیر اکتشاف نفت، دخالت‌های خارجی، نقش دودمان پهلوی و همچنین انقلاب ۱۳۵۷ و زایش جمهوری اسلامی را مورد واکاوی دوباره قرار داده است.»
آبراهامیان جزء تاریخ‌نگارهای چپ محسوب می‌شه اما توی کتاب حرفی نزده که این رو معلوم کنه. کتاب از شرح دوره ی قاجار شروع می‌شه و تا جمهوری اسلامی و خاتمی و احمدی‌نژاد ادامه پیدا می‌کنه. معلوم نیست کتاب سانسور شده یا نه اما توی فصل آخر (جمهوری اسلامی) احتمال سانسور زیاده.
توی هر دوره شاخص‌های اصلی رو ذکر می‌کنه: تعداد جمعیت، مرگ و میر، وضعیت راه‌ها، تعداد با سوادها و تعداد مدارس. اوضاع دولت هر زمان رو هم خیلی دقیق توضیح می‌ده. تقریباً توی هر صفحه چیزی نوشته شده که آدم از فهمیدنش تعجب می‌کنه. مثلاً یکی این‌که محمدرضا شاه، اواخر حکومتش ادعا می‌کنه که پیام‌ها و الهاماتی از پیامبر، امام علی و خود خدا دریافت کرده. یک‌جا می‌گه: «نیرویی مرا همراهی می‌کند که دیگران قادر به مشاهده‌ی آن نیستند - نیروی عرفانی من. من پیام‌هایی دریافت می‌کنم.»
این کتاب رو حتماً بخونید. یک زمینه‌ی کلی می‌ده که چه اتفاقاتی توی ایران افتاده. البته بعضی جاها نظر بقیه رو ذکر نمی‌کنه. مثلاً در مورد کودتای ۲۸ مرداد با قطعیت می‌گه عوامل خارجی کودتا رو پشتیبانی کردند و هیچ حرفی نمی‌زنه که نظر بعضی‌ها این نیست. خسته‌کننده هم نیست و خوندنش طول نمی‌کشه.
« {رضا شاه} همچنین کالبدشکافی اجساد را در دانشکده‌های پزشکی مجاز کرد که خشم مراکز مذهبی را به همراه داشت. زادروز رسمی‌اش را به نوروز منتقل کرد. منع القاب را به عناوینی همانند سید، حاجی، مشهدی و کربلایی نیز تعمیم داد. آیین های عزاداری را به یک روز محدود کرد و مساجد را به استفاده از صندلی در حین برگزاری این مراسم مجبور کرد. برگزاری آیین‌های خیابانی محرم و عید قربان را ممنوع کرد. حرم اما رضا (ع) در مشهد و مساجد تاریخی و قدیمی اصفهان را بر روی جهانگردان خارجی گشود. وی همچنین ایده‌ی افزایش سن ازدواج را - هیجده سالگی برای مردان و پانزده سالگی برای زنان - مد نظر قرار داد.»

خشم

2010-09-10T10:14:00.001+04:30

فیلیپ راث
فریدون مجلسی
نشر نیلوفر/ چاپ اول پاییز ۸۸/ ۱۹۱صفحه/ ۳۸۰۰ تومان

«خشم آخرین رمان فیلیپ راث (۲۰۰۸) در قالبی نقدآمیز از سیر تاریخ اجتماعی آمریکا به شرح زندگی مارکوس منسر جوان، فرزند قصاب کاشر، اهل نیوارک در نیوجرسی می‌پردازد که در سال ۱۹۵۱، در اوج جنگ کره، قدم به کالج محافظه‌کار وینزبورگ در اوهایو می‌گذارد...تحلیل روانی شخصیت‌های داستان با قلم نیرومند راث، یکی از بزرگترین نویسندگان زنده‌ی کنونی آمریکا، حیرت‌انگیز است. مارکوس، قهرمان نویسنده، دوست دارد فقط درس بخواند و کار کند؛ در هیچ دار و دسته ای داخل نشود؛ پا به کلیسا نگذارد؛ هر چه زودتر با بالاترین نمره‌ها فازغ‌التحصیل شود؛ مانند همسالانش به هر قیمتی شده در جنگ ۱۹۵۱ کره زنده بماند...»
مارکوس پسر محافظه‌کاریه که در درجه‌ی اول برای فرار کردن از دست پدر نگرانش از کالج شهر خودشون بیرون می‌ره و توی کالج وینزبورگ ثبت‌نام می‌کنه. همه‌ی هدفش اینه که سرش تو کار خودش باشه و بهترین نمره‌ها رو بگیره اما اتفاقاتی می‌افته که جلوی راهش رو می‌گیره. سال ۱۹۷۱ یک شورش دانشجویی توی کالج وینزبورگ اتفاق می‌افته که توی این رمان هم آورده شده. یعنی اتافق اصلی داستان، واقعیه. خود داستان خوبه اما ترجمه‌ش اصلاً جالب نیست. تا حدی مایه‌های نثر ادبی و قدیمی پیدا کرده. طرح جلدش هم شرم‌‌آوره.

قطار به موقع رسید

2010-09-04T01:46:00.000+04:30

هاینریش بل
کیکاووس جهانداری
نشر چشمه/ چاپ چهارم۸۷/ ۱۶۸صفحه/ ۲۳۰۰ تومان

داستان یک سربازه که وسط جنگه و می‌دونه چند روز دیگه خواهد مرد. کند پیش می‌ره چون اتافاق زیادی نداره و نویسنده در درجه‌ی اول خواسته اضطراب شخصیت اصلی رو منتقل کنه. نثر کتاب تو این مایه هاست: «خوب چیزی است، با خودش می‌گوید، خوب چیزی است...گریه خوب است، گریه، گریه، بدبخت آدمی که گریه نکرده باشد! من هم باید گریه می‌کردم. مرد ریشو گریه کرد، موبوره هم دارد گریه می‌کند. و من از سه سال و نیم پیش گریه نکرده‌ام...»
بیش از حد از سه نقطه و ویرگول استفاده کرده. معلوم نیست توی متن اصلی هم همین‌طور بوده یا نه. به نظرم در کل نسبت به عقاید یک دلقک یا نان سال‌های جوانی چند پله پایین‌تره.

هالیوود

2010-08-29T12:49:00.001+04:30

چارلز بوکفسکی
پیمان خاکسار
نشر چشمه/ چاپ اول۸۹/ ۲۹۹ صفحه/ ۵۸۰۰ تومان

«بوکفسکی در دوران کاری‌اش یک فیلم‌نامه به سفارش دوستش باربه شرودر نوشت. رمان هالیوود روایتی طنزآمیز از روند ساخته شدن فیلم‌نامه و ساخته شدن فیلم است. در این رمان بوکفسکی با خیلی‌ها شوخی کرده. اسم بعضی‌ها را تغییر داده و اسم بعضی‌ها را نه.»
اولش به نظر می‌رسید می‌خواسته هر جور شده بامزه‌بازی در بیاره اما بعد خیلی بهتر شد. ممکنه یه دلیلش این باشه که خواننده به لحن داستان عادت می‌کنه. یکی از دوست‌های بوکفسکی ازش خواهش می‌کنه یک فیلمنامه بنویسه و بوکفسکی هم درباره‌ی چند سال از زندگی خودش می‌نویسه که هنوز سنی نداشته و دائم‌الخمر شده بوده. رمان درباره‌ی مشکلاتیه که برای فیلم پیش میاد و جلوی ساخته شدنش رو می‌گیره. گرچه فیلم در نهایت ساخته می‌شه. در کل خود داستان اونقدر اهمیت نداره. در درجه‌ی اول نحوه‌ی توصیف بوکفسکی از اوضاع زندگی جالبه. اول کتاب نوشته «تمام شخصیت‌ها خیالی‌اند و..» اما تمام شخصیت‌های داستان واقعی‌اند. درباره‌ی نویسندگی هم زیاد حرف زده. هر چند صفحه پیش میاد که چند نفر میان و درباره‌ی نوشته‌هاش بد و بیراه می‌گن یا ازش تعریف می‌کنن. اگر با شخصیت خود بوکفسکی حال می‌کنید این کتاب رو بخونید. توی مجموعه شعر «سوختن در آب، غرق شدن در آتش» یک مصاحبه ازش هست که به شناخت شخصیتش کمک می‌کنه: «هیچ‌وقت احساس دل‌تنگی نکرده‌ام. در یک اتاق تنها بوده‌ام. تمایل به خودکشی داشته‌ام. افسرده بوده‌ام. حالم بد بوده. بدتر از بد. ولی هرگز احساس نکردم که کسی می‌تواند از در بیاید و من را از دست دردم خلاص کند. راحت‌تر بگم، دل‌تنگی هیچ‌وقت آزارم نداده چون تمایل وحشتناکی به گوشه‌گیری داشته‌ام.»
مترجم آخر کتاب یک نمایه اضافه کرده و اسم اصلی شخصیت‌هایی رو که بوکفسکی توی رمان نوشته آورده. مثلاً بوکفسکی به جای دیوید لینچ، نوشته مانتس لب. یا به جای شان پن نوشته تام پل.

خیالباف

2010-08-27T12:47:00.002+04:30

ایان مک‌یوون

میلاد زکریا
نشر نی/ چاپ اول ۸۹/ ۱۴۰ صفحه/ ۲۶۰۰ تومان

«وقتی نوشتن خیالباف را شروع کردم به ذعنم خطور کرد شاید بهتر باشد رسم کهن ادبیات کودک را فراموش کنم و کتابی در مورد یک بچه برای آدم‌بزرگ‌ها بنویسم و در آن زبانی را به کار ببرم که کودکان هم بتوانند آن را بفهمند. در قرن همینگوی و کالوینو، نثر ساده لزوماً خواننده‌ی فرهیخته را دلسرد نمی‌کند.»
این‌طور که خودش گفته مخاطب اصلی داستان بچه‌ها نیستند اما به نظر من بیشتر به درد بچه‌ها می‌خورد تا بزرگ‌ترها. هشت‌تا داستان کوتاهه که شخصیت اصلی همه‌ش پسربچه‌ی خیالبافیه به اسم پیتر. مثلاً توی یکی از داستان‌‌ها پیتر یه کرم محو کننده پیدا می‌کنه که وقتی اونو به پوستش می‌زنه نامرئی می‌شه یا توی یه داستان دیگه پیتر برای یک روز تبدیل به گربه می‌شه. فقط نکته‌ش اینه که پیتر داره خیالبافی می‌کنه و این اتفاق‌ها واقعاً نیفتاده. مثلآً موقعی که کرم محو کننده می‌زنه فقط خودش فکر می‌کنه نامرئی شده.

تاملی درباره‌ی ایران - جلد نخست

2010-08-22T17:45:00.003+04:30

دیباچه‌ای بر نظریه‌ی انحطاط ایران
سید جواد طباطبایی
نشر نگاه معاصر/ چاپ هفتم ۸۶/ ۵۶۴ صفحه/ ۷۵۰۰ تومان

در مورد جواد طباطبایی اختلاف نظر زیاده. یکی از ایرادهایی که توی یک مقاله بهش گرفته شده بود اشتباه‌های تاریخی‌ش بود. مثل این‌که خود طباطبایی هم گفته خودش رو تاریخ‌دان نمی‌دونه. به هر حال فصل اول که نزدیک نود صفحه‌ست فقط شرح اتفاقات دورانیه که طباطبایی برای بررسی انتخاب کرده و از جنگ چالدران شروع می‌شه و به ترکمان‌چای ختم می‌شه. فصل‌های بعدی کتاب: طرحی از نظریه‌ی دولت در ایران، ایران‌زمین در سفرنامه‌های بیگانگان، سفارت و سفرنامه‌های ایرانیان، اندیشه‌ی سیاسی تاریخ‌نویسان، اندیشه‌ی سیاسی دوره‌ی گذار، خاتمه: طرحی از نظریه‌ی انحطاط ایران
جواد طباطبایی این دوره رو دوره‌ی انحطاط کامل ایران می‌دونه. منظور از انحطاط در درجه‌ی اول انحطاط اندیشه‌ی سیاسیه. برای اثبات این قضیه، تفاوت‌های نگاه ایرانی‌ها و غربی‌ها توی سفرنامه‌ها رو توضیح می‌ده. غربی‌ها ساختار فکری دارند و همه چیز رو از اون دید بررسی می‌کنند ولی ایرانی‌ها نه. توی همه جای حهان اول دولت شکل گرفته و بعد ملت‌ها به وجود اومدند اما توی ایران برعکسه. برای همین مردم ایران همیشه با حکومت احساس فاصله می‌کنند.
اتفاق‌های تاریخی باورنکردنی و عجیبی توی این دوره اتفاق افتاده که توی این کتاب اومده. فصل ایران‌زمین در سفرنامه‌های بیگانگان هم ذهن آدم رو بازتر می‌کنه. با توجه به مثال‌ها و توضیحات کتاب، حرف جواد طباطبایی درست به نظر میاد اما قضاوت در این باره اطلاعات تاریخی و سیاسی کامل می‌خواد که من ندارم.
«آقا محمدخان به دقت چشم‌ها را می‌شمردو به افسر مامور اجرای این عمل وحشیانه گفت اگر یک جفت از چشم‌ها کم باشد، چشمان خودت کنده خواهد شد...آقا محمدخان بعداً برای این‌که خاطره‌ی دستگیری لطفعلی‌خان به شکل مناسبی محفوظ بماند، دستور داد شش‌صد نفر اسیر را گردن زده و سرهای آن‌ها را به توسط سی صد اسیر دیگر که آن‌ها را نیز بعداً کشتند، به بم حمل کردند و در ان‌جا در نقطه‌ای که لطفعلی‌خان دستگیر شده بود، از سرهای انان هرم‌هایی ساختند»

از دو که حرف می‌زنم از چه حرف می‌زنم

2010-08-09T14:50:00.001+04:30

هاروکی موراکامی
مجتبی ویسی
نشر چشمه/ چاپ اول۸۹/ ۱۷۹ صفحه/ ۳۸۰۰تومان

«ده سال از روزی می‌گذرد که ایده‌ی نوشتن کتابی در مورد دویدن برای بار نخست به ذهنم خطور کرد. سال‌ها پشت سر هم می‌امدند و می‌رفتند و من همین‌طور افکار و طرح‌های گوناگون را یکی پس از دیگری در ذهن مرور می‌کردم بی‌آن‌که یک‌بار هم شده بنشینم و آن‌ها را بنویسم. دویدن موضوعی روشن و مشخص نیست که بتوان راحت از آن نوشت و از آن‌جا که نمی‌دانستم دقیقاً از چه می‌خواهم بگویم، کار برایم سخت شده بود.»
کتاب بین تابستان ۲۰۰۵ تا پاییز ۲۰۰۶ نوشته شده. تا حدودی شبیه یادداشت روزانه‌ست، از این لحاظ که هر فصل رو تو یک روز نوشته و در مورد دویدن و ویژگی‌هاش توضیح داده و در مورد خودش هم حرف زده. محور اصلی کتاب دویدنه، ولی چیزای زیادی از شخصیت خود موراکامی می فهمیم. در مورد نویسندگی هم زیاد حرف زده. از سال ۱۹۸۲ دویدن رو شروع کرده و تا الان ادامه داده و هر سال هم توی مسابقه‌ی ماراتن شرکت کرده. مهم‌ترین چیزی که کاملاً توی کتاب معملومه اینه که موراکامی مرام خاص خودش رو داره. این که آدم ۲۳ سال هر روز چند ساعت بدوه هم همین رو نشون می‌ده. یک اصول شخصی برای خودش درست کرده که خیلی بهشون اهمیت می‌ده، با کسی رقابت نمی‌کنه و فقط دنبال اینه که به هدفی که خودش برای خودش تعیین کرده برسه و با محدودیت‌های زندگی هم تا حد زیادی کنار اومده. توی کل کتاب یک جور آرامش لذت‌بخش وجود داره. دلیلش مطمئناً همینه که خود موراکامی تا حد زیادی همین آرامش رو تو زندگی‌ش داره.

تاریخ

2010-08-04T10:39:00.000+04:30

جان ایچ. آرنولد
احمدرضا تقاء
نشر ماهی/ چاپ اول۸۹/ ۱۸۶ صفحه/۳۵۰۰ تومان

«درباره‌ی موضوع تاریخ به طور کلی شاید بشود سه نوع کتاب نوشت: خودآموز علمی؛ پژوهش فلسفی در نظریه‌های شناخت؛ شرح و اثبات یک رویکرد خاص. کتاب حاضر درآمدی است بر تاریخ و بنابراین هیچ‌کدام از این‌ها نیست، اما از هر کدام کمی دارد، و روی‌هم‌رفته کتابی است که قرار است خواننده را سر ذوق بیاورد...کتاب در سه بخش کلی تنظیم شده. سه فصل نخست به طرح برخی پرسش‌ها، جلب نظر خواننده، و شرح مختصر وضعیت تاریخ در گذشته می‌پپردازد. دو فصل ۴ و ۵ درباره‌ی مقدمات لازم برای تاریخ پژوهشی، به ترتیب شامل کار با منابع و اندیشه در تفاسیر موجود، است. در فصل‌های آخر نیز مباحثی درباره‌ی جایگاه و معنای تاریخ و واقعیت، و این‌که چرا تاریخ اهمیت دارد مطرح می‌شود».
چون این کتاب‌ها یک معرفی اولیه‌ست و باید مخاطب رو جلب کنه، معمولاً نویسنده‌هاش از طنز استفاده می‌کنن. چندجایی که این کار رو کرده خیلی جالب درنیومده. در کل سیر برداشت از تاریخ رو توضیح می‌ده. این‌که قبلاً تاریخ رو چه چیزی می‌دونستند و الان تا چه حد فرق کرده. فصل ۶ بهترین فصل کتابه. در مورد فرق مردم قدیم با امروز توضیح می‌ده و مثال‌های خیلی جالبی می‌زنه. فرق اصلی بین دوتا نظریه‌ست و مورخ‌ها با اعتقاشون به هر کدوم جزء یک دسته قرار می‌گیرن: این‌که آدم‌های قدیم اساساً شبیه مردم جدید بوده‌ن یا این‌که اساساً فرق داشته‌ن.

کمین‌گاه

2010-08-01T10:15:00.000+04:30

گزیده‌ای از بهترین داستان‌های کوتاه امریکا در سال ۲۰۰۶
ترجمه‌ی فرزانه راجی
نشر چشمه/ چاپ اول۸۹/ ۲۰۶ صفحه / ۴۴۰۰ تومان

کسی به اسم آن پچت بهترین داستان‌های سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۶ را از نظر خودش انتخاب کرده. اصل کتاب بیست داستان داشته که مترجم هفت‌تا رو انتخاب کرده. تا جایی که من می‌دونم از این هفت‌نفر فقط آلیس مونرو توی ایران شناخته‌شده‌ست. داستان اول از الیس مونروئه و پنجاه صفحه‌ست، بقیه بین بیست تا سی صفحه‌ن. من از همه‌ به جز داستان دوم خوشم اومد. این‌طور که توی مقدمه توضیح داده، مجموعه‌ی بهترین داستان‌های کوتاه امریکایی هر سال منتشر می‌شه و هر دوره چند نفر مسئول انتخاب داستان‌ها هستن. احتمالاً بقیه‌ی داستان‌های کتاب که ترجمه نشده‌ن هم در همین حد خوب بوده‌ن. چون نویسنده‌هاش تو ایران شناخته شده نیستند، جا برای ترجمه‌ی کتاب‌هاشون هم وجود داره. «توصیه‌ی اکید می‌شه».

تاریخ فسلفه - جلد یکم

2010-07-30T10:15:00.001+04:30

یونان و روم
فردریک چارلز کاپلستون
سید جلال‌الدین مجتبوی
انتشارات علمی و فرهنگی/ چاپ هفتم ۸۸/ ۶۰۱ صفحه/ ۱۳۰۰۰ تومان

یک مقدمه داره درباره‌ی ماهیت تاریخ فلسفه و اهمیتش و بعد بخش‌های اصلی کتاب: فلسفه‌ی پیش از سقراط، دوره‌ی سقراطی، افلاطون، ارسطو، فلسفه‌ی بعد از ارسطو و مرور و نتیجه‌گیری.
«کاپلستون خود در پیشگفتاری که بر جلد اول تاریخ فلسفه‌اش نگاشته، غرض اصلی‌اش را تالیف یک دوره تاریخ فلسفه برای تدریس در مدارس دینی کاتولیکی ذکر می‌کند. مخاطب تاریخ فلسفه‌ی کاپلستون در درجه‌ی اول دانشجویان یا حوزه‌های علمی مسیحی‌اند، خود او نیز مشرب تومیسم (فلسفه‌ی توماس آکوئیناس) دارد و بر عقیده‌ی خود استوار است؛ به اصطلاح «بی‌طرف» نیست و با «دیدگاهی» خاص تاریخ را می‌نویسد». بعد از این توضیح می‌ده که هیچ مورخی نیست که دیدگاه خاصی نداشته باشه. اما کاپلستون با انصاف بقیه‌ی عقیده‌ها رو بررسی کرده. مثلاً بعد از چاپ جلد هشتم راسل نامه می‌نویسه و از توضیح دقیق فلسفه‌ش توی کتاب تشکر می‌کنه، در حالی که با هم هم‌عقیده نبوده‌ن.
در مورد فیلسوف‌های بزرگ، اول یک زندگی‌نامه‌ی کوتاه می‌گه، بعد کتاب هاشون رو معرفی می‌کنه و نظریه‌های اصلی هر کدوم رو توضیح می‌ده. مثلاً در مورد ارسطو، منطق و مابعدالطبیعه و فلسفه‌ی طبیعت و علم اخلاق و سیاست و زیبایی‌شناسی رو توضیح می‌ده. یعنی نظر و تاثیر ارسطو روی هر کدوم از این حوزه‌ها.
چون کتاب در درجه‌ی اول برای علمای دینی نوشته شده، یه مقدماتی فرض قرار گرفته. برای همین بعضی جاها فهمیدنش مشکله. اما در کل جامع و روشن توضیح داده. قطع کتاب از رقعی بزرگتره و جمله‌های زیادی داره که با یک‌بار خوندن، کامل فهمیده نمی‌شه. برای همین دیر جلو می‌ره و بعضی اوقات خسته‌کننده‌ست.

آدم بزرگ‌ها - تق‌تق

2010-07-18T12:42:00.001+04:30

جولز فایفر
مهسا خلیلی
نشر چشمه/ چاپ اول۸۹/ ۱۹۵ صفحه/ ۴۰۰۰ تومان

«در این دو کمدی پرشتاب و بسیار مفرح، جولز فایفر، از مهم‌ترین کارتونیست‌ها‌ی نیمه‌ی دوم سده‌ی بیستم و نمایشنامه‌نویس تاثیرگذار دهه‌های هفتاد و هشتاد میلادی، پرتره‌هایی از امریکای زمانه‌اش به دست می‌دهد. تق‌تق کمدی سورآلیستی دیوانه‌واری است در باب خیال‌بافی‌ها و سرخوردگی‌های جوانان خشمگین و پرشور دهه‌ی هفتاد، و آدم‌بزرگ‌ها تصویر استیصال خانواده‌ی آمریکایی نمونه و مطلوب دهه‌ی هشتاد در مواجهه با واقعیت‌های جامعه‌اش. هر دو نمایشنامه از محبوب‌ترین نمایش‌نامه‌های عصرشان بوده‌اند و بارها و پرتعداد اجرا شده‌اند».
من نویسنده رو نمی‌شناختم و کتاب رو به خاطر مترجمش خوندم. مهسا خلیلی مترجم حسی از سرپناه و این منم دگاست. (کتاب‌های کوچک نشر نیلا) از آدم‌بزرگ‌ها خوشم اومد اما دومی تقریباً حوسله‌سربر بود. در کل به اندازه‌ای که پشت جلد نوشته کمدی و مفرح نیست. بیشتر شخصیت‌ها عصبی‌اند و احترام همدیگه رو نگه نمی‌دارند. مثلاً نمایشنامه‌ی اول توی یک خانواده می‌گذره اما همه مدام به هم طعنه می‌زنن و بد و بیراه می‌گن. مثل بیشتر نمایشنامه‌ها به زندگی واقعی نزدیک نیست و شخصیت‌ها اغراق شده‌اند که البته اینجا لازم بوده اما توی خیلی از نمایشنامه‌ها لازم نیست.

دن کامیلو بر سر دوراهی

2010-07-16T12:42:00.001+04:30

جووانی گوارسکی
مرجان رضایی
نشر مرکز/ چاپ اول۸۸/ ۲۹۶ صفحه/ ۶۲۰۰ تومان

در کل داستان‌های مجموعه‌ی دن‌کامیلو شبیه همه. این کتاب فرق زیادی با دن کامیلو و شیطان نداره جز این‌که حجمش بیشتره.
بیشتر از این‌که طنز توی کتاب پررنگ باشه، سرخوشی شخصیت‌ها و فضای داستانه که آدم رو جلب می‌کنه.
«ماجراهای این کتاب - و دیگر داستان‌های مجموعه‌ی دن کامیلو - جایی در دره‌ی رود پو اتفاق می‌افتد که تنها رود مهم ایتالیاست. داستان‌ها در یک دهکده، یک دنیای کوچک، در دوران پس از جنگ جهانی دوم رخ می‌دهند و چون برخی از تقابل‌های اجتماعی حاد آن زمان، از قبیل کهنه و نو، کلیسا و ایدئولوژی چپ را تصویر می‌کردند، و نیز به دلیل طنز نیرومند داستان‌ها و سرزندگی و جذابیت شخصیت‌ها، خوانندگان بسیاری یافتند».

تاریخ هنر

2010-07-09T10:17:00.001+04:30

ارنست گامبریج
علی رامین
نشر نی/ چاپ پنجم ۸۷/ ۶۷۴ صفحه/ ۱۵۰۰۰ تومان

این کتاب از هنر آدم‌های پیش از تاریخ و ابتدایی شروع می‌شه تا نیمه‌ی اول قرن بیستم. چند سال بعد یک مؤخره هم می‌نویسه و درباره ی نیمه‌ی دوم قرن بیست هم توضیح می‌ده. من نمی‌تونم با تاریخ هنرهای دیگه مقایسه‌ش کنم چون فقط همین رو خوندم. به هر حال طبیعیه که خیلی چیزها رو خلاصه کرده باشه. مثلا‍ از تابلوهای معروف‌ترین نقاش‌ها حداکثر سه چهار تا مثال آورده. اما جریان‌های اصلی رو کاملاً توضیح می‌ده. مثلاً درباره‌ی هنر مصر و یونان خیلی خوب توضیح داده. قابل فهمه و خسته‌کننده نیست. یک دلیل اصلی‌ش اینه که خود نویسنده از روشنفکرانه حرف زدن راجع به هنر متنفره و چندجا این رو توضیح می‌ده. برای همین خیلی قابل فهم و دقیق می‌نویسه. حجم کتاب هم خیلی زیاد نیست. چون بخش زیادی‌ش عکس تابلوها و مجسمه‌هاست و فصل‌های کتاب هم طولانی نیستند. نوع نوشتنش هم باعث شده اصلاً خشک و خسته‌کننده نباشه.
«نیمچه‌دانشی که مایه‌ی فضل‌فروشی شود از نظر من خطر بزرگی است که می‌خواهم با نهایت صراحت درباره‌اش هشدار دهم، زیرا ما همه مستعد آنیم که در برابر وسوسه‌های آن تسلیم شویم، و یک چنین کتابی می‌تواند این وسوسه‌ها را دوچندان کند. دلم می‌خواهد به باز شدن چشم‌ها کمک کنم نه به روان کرده زبان‌ها! فاضلانه و روشنفکرانه درباره‌ی هنر سخن گفتن کار چندان دشواری نیست. زیرا واژگانی که منتقدان به کار می‌برند آن‌قدر در متنها و مقامهای مختلف به کار رفته‌اند که چیزی از دقتشان باقی نمانده است.»

ببر سفید

2010-07-08T10:15:00.002+04:30

آراویند آدیگا

مژده دقیقی
نشر نیلوفر/ چاپ اول ۸۹/ ۲۸۶ صفحه/ ۵۸۰۰ تومان

راوی داستان راننده و خدمتکار یک خانواده‌ی پولداره که توی هفت شب داستان زندگی‌ش رو تعریف می‌کنه. پشت کتاب نوشته: «ببر سفید گشت و گذاری خنده‌آور و تخیلی در سویه‌ی تاریک هند است که کمتر نشانی از آن در داستان‌ها می‌بینیم. آرواند آدیگا در این رمان داستانی قوی درباره‌ی بی‌عدالتی و قدرت در جامعه‌ی سرشار از تناقض امروز هند روایت می‌کند.» نمی‌دونم چرا گفته تخیلی. شاید از این نظر که حرف‌های شخصیت اصلی و نگاهش خنده‌داره و تا حدی مایه‌های فانتزی بهش می‌ده. به هر حال تا جایی که من فهمیدم تخیلی نبود و سعی کرده بود باورپذیر باشه.
راوی از طبقه‌ی فقیر هنده و مدام درباره‌ی بدبختی‌های مردم هند توضیح می‌ده. اتفاق‌های مضحکی هم برای خودش می‌افته. در کل طنز توی کتاب خیلی پررنگه. احتمالاً از کتابهاییه که خود مردم هند باهاش مخالفن و می‌گن سیاه‌نمایی کرده.
بعضی حرف‌هایی که می‌زنه در مورد ایران هم کاملاً مصداق داره. «وقتی بیایید اینجا، به شما می‌گویند ما هندی‌ها همه چیز را از اینترنت گرفته تا تخم مرغ آب‌پز و سفینه‌ی فضایی اختراع کرده‌ایم و بعد انگلیسی‌ها همه‌ی آن‌ها را از ما دزدیده اند.»

تا دوشنبه‌ی دیگر

2010-07-06T19:17:00.002+04:30

غلامحسين دهقان
نشر چشمه/ چاپ اول۸۹/ ۹۱ صفحه/ ۲۲۰۰تومان

توی صفحه‌ی اول درباره‌ی خودش نوشته: «تا کنون نیز داستان‌هایم جوایز ادبی مختلفی را کسب کرده‌اند که از جمله ....» سه تا جایزه‌ای که برده رو می‌نویسه (اصفهان، داستان‌های ایرانی، هدایت) و آخرش می‌گه: و جوایز دیگر...
احتمالاً جوایز دیگه‌ش در حد بهترین داستان مدرسه یا استان بوده وگرنه حتماً می‌نوشت. چون علاوه بر این‌که این‌جا جایزه‌هایی که گرفته رو توضیح داده اول هر داستان هم پانویس زده که این داستان برنده شده. تو همین توضیح اولیه‌ای که داده هم سه‌تا غلط نگارشی داره.
از هیچ‌کدوم از داستان‌ها خوشم نیومد اما خود داستان تا دوشنبه‌ی دیگر از بقیه بهتر بود.

شبانه‌ها

2010-07-05T19:42:00.001+04:30

(پنج داستان موسیقی و شب)
کازوئو ایشی‌گورو
علی‌رضا کیوانی‌نژاد
نشر چشمه/ چاپ اول۸۹/ ۲۲۳ صفحه/ ۴۸۰۰ تومان

وجه مشترک هر پنج داستان حضور موسیقیه. همه‌ی داستان‌ها اول شخصه و راوی چهارتا از داستان‌ها شغلشون نوازندگیه. هیچ کدوم از سطح ساز زدن توی کافه جلوتر نرفته‌ند اما استعداد موفق شدن رو دارند. همه‌ی داستان‌ها یک طرح مشخص داره و هیچ‌کدوم بی‌ماجرا نیست. یعنی اتفاق‌های زیادی توی داستان می‌افته اما در نهایت یک نوع احساس شکست توی کل کتاب هست. چون بیشتر شخصیت‌های کتاب نوازنده‌های شکست‌خورده‌ن که وقتی هم نوازنده یا خواننده‌های بزرگ رو می‌بینن می‌فهمن که هنرمندای مشهور هم در نهایت احساس شکست می‌کنند.
چون داستان‌ها مایه‌های مشترک زیاد دارن، در نهایت یک تصویر کلی تو ذهن خواننده می‌مونه. یعنی ممکنه داستان شاهکار نداشته باشه اما تصویری که باقی می‌مونه خوبه. من از « تپه‌های مالورن » بیشتر از بقیه خوشم اومد. خجسته کیهان هم این کتاب رو ترجمه کرده اما توی مجله نوشته بود این ترجمه بهتره و چندتا مثال هم آورده بود. در ضمن این ترجمه پانویس داره ولی ترجمه‌ی خجسته کیهان نداره. توی هر داستان هم به چندتا گروه موسیقی و خواننده و نوازنده اشاره می‌کنه و حتماً به پانویس احتیاج داره.

آخرین غروب‌های زمین

2010-07-05T11:09:00.001+04:30

روبرتو بولانیو
پوپه میثاقی
نشر چشمه/ چاپ اول۸۹/ ۲۱۱ صفحه/ ۴۴۰۰ تومان

متن اصلی کتاب اسپانیاییه اما مترجم از انگلیسی ترجمه کرده. سیزده‌تا داستانه که خیلی‌هاشون شبیه همدیگه هستن. یعنی کل کتاب چندتا موضوع اصلی داره: یک شاعر یا نویسنده یا علاقمند به کتاب که در مورد یکی از آدم‌هایی که قبلاً می‌شناخته صحبت می‌کنه، یک شاعر یا نویسنده‌ی ناموفق که انگیزه‌ای نداره و...
تقریباً همه‌ی داستان‌ها در مورد نویسنده‌ها و شاعرهاست یا به این قشر ربط داره. توی بیشتر داستان‌ها راوی با یک نویسنده یا شاعر دیگه‌ای آشنا بوده که حالا در موردش توضیح می‌ده. حجم کتاب هم کم نیست و چون همه‌ی داستان‌ها یه حال و هوا دارند خسته‌کننده‌ست.

خواب خوب بهشت

2010-07-04T11:28:00.000+04:30

سام شپارد
امیرمهدی حقیقت
نشر ماهی/ چاپ اول۸۹/ ۱۶۴ صفحه/ ۲۵۰۰ تومان

من از اکثر داستان‌هاش خوشم اومد اما فکر کنم بین این‌ها خود داستان خواب خوب بهشت تو ذهنم باقی می‌مونه. چون شروعش فوق‌العاده‌ست و خیلی هم خوب ادامه پیدا می‌کنه. از سؤال بیجا و دری رو به زنان هم بیشتر از بقیه خوشم اومد.
این جور داستان‌ها بعد از گذشت زمان تو ذهن آدم ته‌نشین می‌شن. یعنی یه حال و هوای مبهم از داستان توی ذهن می‌مونه. همین باعث می‌شه خوندن دوباره‌ی یکی از داستان‌ها بعد از چند وقت خیلی لذت‌بخش باشه. چون فضای داستان برمی‌گرده تو ذهن و ارزش بعضی از جمله‌ها یا دیالوگ‌ها تازه اون موقع معلوم می‌شه. داستان‌هایی که اتفاق قابل توضیحی ندارن معمولاً این‌جوری‌اند.

کتاب‌های عامه‌پسند

شکار حیوانات اهلی

2010-07-01T09:53:00.000+04:30

علی شروقی
نشر چشمه/ چاپ اول۸۹/ ۱۰۶ صفحه/ ۲۵۰۰ تومان

سه تا داستان کوتاهه: پشت مرغداری حسن فریدونی که بیست صفحه‌ست، شکار حیوانات اهلی که شصت و یک صفحه‌ست و سمت انقلاب که پونزده صفحه‌ست. با مجموعه‌داستان‌هایی که الان منتشر می‌شه کاملاً فرق داره. از این جهت که هر سه تا داستان یک حال و هوای واحد دارند و کل کتاب منحصر به فرده. یعنی توی مجموعه‌های دیگه این مضمون و این لحن زیاد پیدا نمی‌شه. مثلاً «چیزی در همین حدود» یا داستان‌های نجدی هم همین‌طورند. موضوع داستان‌ها معمولاً تو یه مایه‌ست و لحن و دایره‌ی لغات هم تو یک محدوده هستن.
داستان آخر تا حدودی با دوتا داستان دیگه فرق داره اما توی هر سه‌تا، غیرعادی بودن شخصیت اصلی معلومه. شخصیت اصلی تو دوتا داستان اول مجرد و تنهاست، بداخلاقه و ملاحظه‌ی کسی رو نمی‌کنه. از زبون همین شخصیت‌ها توصیف‌های عالی و عجیبی از اوضاع اطرافش می‌کنه. الان چیزی تو ذهنم نیست اما چندجا شخصیت‌های اصلی حرف‌های خیلی جالبی می‌زدند. در کل کتاب عجیبیه. به خصوص دوتا داستان اول. فکر کنم اگر همین‌جوری پیش بره کتاب دومش عالی باشه.

ظلم، جهل و برزخیان زمین

2010-06-29T11:52:00.003+04:30

نجواها و فریادها در برخورد فرهنگها
محمد قائد
نشر طرح نو/ چاپ اول ۸۹/ ۳۸۴ صفحه/ ۱۰۰۰۰ تومان

از یک طرف ناراحت‌کننده‌ست که آدم‌های زیادی این کتاب رو نخونند و از طرف دیگه بیشتر شناخته شدنش به یک سری اجازه می‌ده‌ که بیشتر از قبل اظهار فضل کنند و هر نظری رو که دارند به این کتاب ربط بدن.
شیوه‌ی نوشتنش همونیه که تو دفترچه‌ی خاطرات و فراموشی هم بود. معمولاً حرف‌هاش زیادی جدا از هم به نظر میاد. مثلاً یک مثال از صد سال پیش میاره و بلافاصله یک مثال از زمان حال میاره. اما وسعت اطلاعات و مطالعاتش تو این کتاب کاملاً مشخص می‌شه. موضوع اصلی کتاب برخورد خرده فرهنگ‌هاست. از خرده فرهنگ‌های توی یک شهر گرفته تا توی کل دنیا و تقابل عرب و اروپایی و مسیحی و مسلمان و...
تو طبقه بندی خود کتاب نوشته «فرهنگ سیاسی». اما خود کتاب گسترده‌تر از اینه و لزوماً سیاسی نیست اما یک بخش مهمش درباره‌ی جنگ‌های ایران و روسه و یک مقاله‌ی مفصل درباره‌ی ۲۸ مرداد داره.
این‌طور نیست که بخش‌های تاریخی‌ش (مثلاً جنگ‌های ایران و روس) حوصله‌سربر باشه. من موقع خوندن هر صفحه‌ی کتاب لذت می‌بردم. این یکی از امتیازهای خیلی مهم مقاله‌های قائده. صرفاً علمی و تاریخی نیست اما ژورنالیستی هم نیست. نوشتن همچین کتابی خیلی سخته و اگر این‌طور نبود تا حالا خیلی‌ها سعی کرده بودند شبیه قائد بنویسند.

آشنایی با شوپنهاور

2010-05-27T19:30:00.000+04:30

پل استراترن
کاظم فیروزمند
نشر مرکز/چاپ اول۸۹/ ۶۴صفحه/ ۲۰۰۰ تومان

به نظرم از آشنایی با کنفوسیوس بهتر بود. یعنی حرف بیشتری برای گفتن داشت. شاید به خاطر تفاوت‌های خود کنفوسیوس و شوپنهاور باشه و ربطی به نویسنده نداشته باشه.
اول زندگی شوپنهاور رو به طور خلاصه شرح می‌ده و بعد هم نظریات مهم و فلسفه‌ش رو توضیح می‌ده. همین‌ها با توضیح و تفصیل بیشتر توی کتاب «شوپنهاور» (دیدیه رمون، نشر ققنوس) اومده. البته بیشتر تمرکز کتاب رمون روی مسئله‌ی ملال و نظرات شوپنهاور درباره‌ی راه سعادت در زندگیه اما این کتاب بیشتر مبانی فلسفه‌ی شوپنهاور رو توضیح می‌ده. (اراده‌ی حیات یا خواست زندگی و...)
آخر کتاب هم دو سه صفحه از نوشته‌های خود شوپنهاور رو آورده. اوایل کتاب که در مورد زندگی شوپنهاوره توضیح می‌ده که شوپنهاور حول و حوش پونزده سالگی به کوه شنیکوپه در بوهم صعود می‌کنه. روی قله یک کتابچه بوده که بازدیدکننده‌ها اون‌جا خاطره می‌نوشتند. شوپنهاور می‌نویسه: «کیست که بتواند صعود کند و همچنان خاموش بماند؟ آرتور شوپنهاور از هامبورگ» بعد توضیح می‌ده که اون کتابچه هنوز وجود داره و می‌شه نوشته‌ی شوپنهاور رو خوند. خیلی جالبه.

برو ولگردی کن رفیق

2010-05-26T18:54:00.002+04:30

مهدی ربی
نشر چشمه/ چاپ اول زمستان۸۸/ ۱۱۲صفحه/ ۲۵۰۰ تومان

چهارتا داستان کوتاهه: شما صد و یازده هستید، لطفاً اجازه بده هواپیماها پرواز کنند، تو فقط گرازها را بکش، برو ولگردی کن رفیق
داستان اول پایان غافلگیرکننده داره. یعنی احتمالاً همه داستان با انگیزه‌ی پایانش نوشته شده. همچین داستانی چیز به درد بخوری به آدم نمی‌ده. بیشتر شبیه یه حقه‌ست تا داستان. در ضمن داستان باورپذیری هم نیست ولی اگر هم بود فرق زیادی نمی‌کرد.
من فقط از داستان دوم خوشم اومد. چیزی که توی بیشتر قسمت‌های کتاب وجود داشت این بود که حضور نویسنده تو ذوق می‌زد. یعنی معلوم بود اینجا خواسته فلان حس رو منتقل کنه یا یه توصیف عجیب و جالب بیاره یا یک دختر همه‌چیزدون باتجربه و جسور و شوخ (لاله توی داستان آخر) رو به وجود بیاره.
بعید نیست جایزه هم بگیره. کتاب قبلی‌ش نامزد شد ولی جایزه نبرد. شاید اگه الان کتاب قبلی ش رو بخونم خوشم نیاد ولی فکر می‌کنم از این یکی بهتر بود.

زیگموند فروید

2010-05-25T18:21:00.000+04:30

پتریک جی. ماهونی
خشایار دیهیمی
نشر ماهی/ چاپ اول۸۹/ ۷۶صفحه/ ۲۰۰۰ تومان

نشر ماهی یک مجموعه‌ی جدید رو شروع کرده به اسم نسل قلم که تا حالا فروید و هرمان هسه و نیچه و شوپنهاور ازش چاپ شده. مترجم همه هم خشایار دیهیمیه. این کتاب درباره‌ی زندگی شخصی فروید توضیح زیادی نمی ده و مستقیم می‌ره سراغ نظرات و کتاب‌هاش.
یک بخش مهم کتاب درباره‌ی کتاب تعبیر رویاهای فرویده. در مورد کتاب‌های دیگه‌ش و تحول نظریاتش هم توضیح می‌ده. کتاب تخصصی‌ای نیست اما بعضی جاها خیلی هم ساده‌فهم نیست.
جدیداً این کتاب‌ها خیلی زیاد شده که درباره‌ی یک شخصیت مهمه و توی کمتر از صد صفحه درباره‌ش توضیح می‌ده. احتمالاً زیاد قابل اعتماد نیست اما به نظر نمیاد راه بهتری هم وجود داشته باشه.

هیچ‌کس مثل تو مال این‌جا نیست

2010-05-24T17:54:00.000+04:30

میراندا جولای
فرزانه سالمی
نشر چشمه/ چاپ اول زمستان۸۸/ ۸۷صفحه/ ۲۰۰۰ تومان

پشت جلد نوشته: «داستان‌های بامزه‌ی جولای کار مهم و خاصی انجام می‌دهند: آدم را غافلگیر می‌کنند. بعد هم به شکل بسیار آرام و خاصی از واقعیات روزمره‌ی زندگی فراتر می‌روند.»
«زنی در اتاق نشیمنش شنا درس می‌دهد. البته! چرا که نه؟ جولای باعث می‌شود همه چیز به نظرمان خیلی طبیعی بیاید»
این توضیحات باعث می‌شه آدم فکر کنه این کتاب باید شبیه تارک دنیا مورد نیاز است باشه ولی نیست. داستان‌هاش بامزه یا خیلی عجیب نیستند و فرق زیادی با داستان‌های بقیه ندارن. اما در کل مجموعه داستان خوبیه. من از این داستان‌هاش بیشتر خوشم اومد: پاسیو مشترک، این آدم، دلخوشی من.
بقیه‌ی داستان‌ها هم بد نیستن. اما بعضی جاها معلومه که می‌خواد متفاوت باشه و تو ذوق می‌زنه. به جز این بیشتر داستان‌ها موضوع‌های خوبی دارن.

شبی عالی برای سفر به چین

2010-05-23T17:42:00.000+04:30

دیوید گیلمور
میچکا سرمدی
نشر چشمه/ چاپ اول زمستان ۸۸/ ۱۶۸صفحه/ ۳۵۰۰ تومان

این اون گیلمور معروف نیست. یک نویسنده‌ی کاناداییه که کتابش پرفروش‌ترین کتاب ملی کاندا توی سال ۲۰۰۵ شده. راوی اول شخصه و داستان درباره‌ی راویه که بچه ش رو گم می‌کنه.
تا طرفای صفحه‌ی چهل خیلی خوب بود اما هر چی گذشت کم‌تر خوشم اومد. احتمالاً به خاطر این‌که تا حدی فانتزی شد و از شرایطی که اول کتاب درست کرده بود دور شد. در کل رمان بدی نیست اما چیز فوق العاده‌ای هم نداره. تا حد زیادی هم شبیه بیشتر داستان‌های آمریکای شمالیه. یکی از چیزهایی که تو این داستان‌ها زیاده دیالوگ‌های عجیب و غریب مردم معمولیه. مثلاً دو نفر که تا حالا همدیگه رو ندیده‌ن راجع به یک مسئله‌ی خصوصی حرف می‌زنن یا درباره‌ی معنای زندگی فلسفه‌بافی می‌کنن. دلم می‌خواد بدونم اون‌جا واقعاً اوضاع این‌جوریه؟ احتمالاً هست که این‌همه توی داستان‌ها نمونه‌ش وجود داره.

آشنایی با کنفوسیوس

2010-05-22T15:41:00.002+04:30

پل استراترن
کاظم فیروزمند/ چاپ اول ۸۹/ ۶۴ صفحه/ ۲۰۰۰ تومان

یک مجموعه به اسم آشنایی با فیلسوفان هست که پل استراترن نوشته و این کتاب یکی از اون‌هاست. همین نویسنده یک مجموعه‌ی دیگه به اسم آشنایی با نویسندگان هم داره که اون‌ها رو هم نشر مرکز چاپ می‌کنه. همین نشون می‌ده قاعدتاً کتاب‌های جدی و مهمی نیستند. چون یک نفر نمی‌تونه روی کافکا و همینگوی و کنفوسیوس و بقیه تسلط یک اندازه و قابل قبولی داشته باشه.
اول درباره‌ی زندگی کنفوسیوس توضیح می‌ده که اطلاع زیادی ازش وجود نداره چون چهار قرن قبل از میلاد زندگی می‌کرده. بعد هم درباره‌ی نگرشش به دنیا صحبت می‌کنه و جمله‌ها یا حکایت‌هایی از کنفوسیوس میاره. قیمت کتاب هم با توجه به تعداد صفحاتش خیلی گرونه.
«آیین کنفوسیوس اساساً عملی است. به این توجه دارد که در سطح فردی و اجتماعی چگونه باید زیست. به همین سبب مسائل اصلی‌اش اخلاق و سیاسات است. درباره‌ی معنا و ماهیت غایی حیات چندان غور نمی‌کند. مابعدالطبیعه غالباً در آن غایب است. این از همان آغاز آیین کنفوسیوس در دوهزار و پانصد سال پیش در مورد آن صادق بوده و در مورد آیین نوکنفوسیوسی در شکل شایع امروزی‌اش نیز همچنان صادق است.»

یکی مثل همه

2010-05-21T15:16:00.000+04:30

فیلیپ راث
پیمان خاکسار
نشر چشمه/ چاپ اول بهار۸۹/ ۱۳۸ صفحه/ ۳۰۰۰ تومان

عالیه. مترجم نوشته فیلیپ راث رو در کنار تامس پینچون، کورمک مک‌کارتی و دان دلیلو، چهار نویسنده‌ی بزرگ زنده‌ی آمریکا می‌دونن. تو ایران فقط از مک کارتی ترجمه شده. جدیداً دو تا کتاب هم از راث ترجمه شده. یکی همین کتاب و یکی هم خشم که نشر نیلوفر چاپ کرده.
داستان درباره‌ی یک مرد معمولیه و اتفاق‌هایی که در طول زندگی براش می‌افته. بیشترین تمرکز کتاب روی دوره‌ی پیریه. یعنی موضوع اصلی کتاب پیر شدن و نزدیک شدن به مرگه.
انقدر خوب نوشته که حرفی برای گفتن نمی‌مونه. پولیتزر هم برده. زندگی شخصیت اصلی داستان رو عالی شرح می‌ده. بیماری‌های مختلفی که می‌گیره و انگیزه‌ای که برای زنده موندن داره و اوضاعی که موقع پیری پیدا می‌کنه. کتاب تاثیرگذاریه. یعنی می‌شه نزدیک به شاهکار به حساب آوردش.

خوابیدن در هوای آزاد

2010-05-20T15:04:00.002+04:30

فرحناز شریفی
نشر نی/ چاپ اول۸۸/ ۸۶صفحه/ ۱۴۰۰ تومان

مجموعه داستانه. از داستان یک صفحه‌ای داره تا پنج شیش صفحه‌ای. یکی از ملاک‌های من برای تازه‌کار بودن نویسنده اینه که توی مجموعه‌ش داستان یکی دو صفحه‌ای داره یا نه. شاید معیار خوبی نباشه ولی به نظر من داستان‌های یک صفحه‌ای کاملاً با داستان کوتاه فرق دارن و نباید تو مجموعه داستان کوتاه آورده بشن. به هر حال بیشتر داستان‌های این کتاب خیلی زود تموم می‌شه و اکثراً تم فانتزی داره. چند تا داستان خوب داشت مثل بادکنک آبی یا شجره‌نومچه ولی بیشتر داستان‌ها خیلی جالب نبودن. البته توی مجموعه داستان‌های فارسی الان جزء متوسط‌های روبه بالا محسوب می‌شه.

قاتل در باران

2010-05-19T14:41:00.000+04:30

ریموند چندلر
امید نیک‌فرجام
نشر چشمه/ چاپ اول۸۸/ ۱۱۵ صفحه/ ۲۲۰۰ تومان

دو تا داستان کوتاهه: قاتل در باران و منتظر می‌مونم. یک مقدمه داره که مترجم نوشته و یک موخره که خود چندلر نوشته. چندلر از نویسنده‌های مهم داستان‌های پلیسیه. اگر از داستان‌های پلیسی خوشتون میاد کتاب خیلی خوبیه.
راوی داستان اول یک کارآگاه باهوش و خونسرد و بی‌نفاوتهو انگار توی بیشتر داستان‌ها کارآگاه‌ها همچین خصوصیاتی دارن. داستان اول خوب بود ولی از داستان دوم زیاد سر در نیاوردم و حوصله هم نداشتم دوباره بخونم تا بفهمم چی شد.
توی هر دوتا داستان یک جور پوچی و کرختی هست که نمی‌دونم آگاهانه‌ست یا نه. یعنی راوی طوری با قتل‌ها و اتفاق‌های منفی دیگه برخورد می کنه که انگار عادت کرده و فکر می‌کنه این طبیعت جهانه.

و نیچه گریه کرد

2010-05-18T14:29:00.000+04:30

اروین یالوم
مهشید میرمعزی
نشر نی/ چاپ هفتم۸۶/ ۴۴۹ صفحه/ ۴۶۰۰ تومان

یک داستان که نویسنده از خودش ساخته اما با شخصیت‌های واقعی. لو سالومه دوست نیچه میاد سراغ یوزف بروئر که روانشناس بوده و ازش می‌خواد نیچه رو معالجه کنه. این اتفاق توی واقعیت نیفتاده. بقیه‌ی داستان شرح معالجه‌ی نیچه ست و سرسختی‌های اون و... یوزف بروئیر با فروید دوست بوده و استاد فروید هم بوده. این قسمت واقعیه اما تمام دیالوگ‌های نیچه و برودر و فروید و سالومه و بقیه توی داستان تخیلیه. همین باعث می‌شه شخصیت نیچه یا فروید طوری تو ذهن آدم بیاد که این کتاب توصیف کرده. این بزرگترین مشکل کتابه. نمی‌دونم چه‌طور کسی به خودش اجازه می‌ده این کار رو بکنه.
به عنوان یک رمان که چیز جالبی نداره. توصیف‌هاش پیش پا افتاده‌ست و خود داستان هم چیز خاصی نداره. فقط یک سری حرف بین نیچه و بروئر یا بقیه رد و بدل می شه که شاید ارزش خوندن داشته باشه ولی در کل ضررهای خوندن این کتاب بیشتر از سودشه.

معنای زندگی

2010-05-17T13:57:00.004+04:30

تری ایگلتون
عباس مخبر
نشر آگه/ چاپ اول پاییز ۸۸/ ۲۲۳صفحه/ ۵۵۰۰ تومان

خود نویسنده در مورد اسم کتاب توضیح می‌ده: «آدمی که آن‌قدر خام باشد که کتابی با این عنوان بنویسد باید این انتظار را هم داشته باشد که صندوق پستی‌اش پر از نامه‌هایی شود که با دست‌نویس‌های کج و معوج طرح‌های نمادین و ظریفی برای‌اش ارسال کنند.»
به هر حال موضوع کتاب درباره‌ی معنای زندگیه. فصل اول یک سری پرسش کلی مطرح می‌کنه و سعی می‌کنه نظر بعضی از فیلسوف‌ها رو راجع به سوال‌ها توضیح بده. شوپنهاور و نیچه و هایدگر و ویتگنشتاین و...توی این فصل درباره‌ی تغییراتی که معنای زندگی توی قرن بیستم داشته هم توضیح می ده. توی فصل دوم درباره‌ی «معنا» صحبت می‌کنه. این قسمت شبیه فلسفه‌های زبان‌شناختیه. فصل چهارم بیشتر درباره‌ی مفهوم زندگی صحبت می‌کنه و اسمش اینه: آیا زندگی همان چیزی است که می‌سازیدش؟

در کل کتاب خیلی خوبیه اما یه جاهایی سنگین هم هست و احتیاج به مقدمه‌های قبلی داره. آخرش هم زیاد جالب تموم نمی‌شه. البته نباید انتظار داشت که آخرش معنای زندگی رو به آدم بگه ولی از یه طرف هم نباید احساس کرد نویسنده می‌خواد زودتر در بره. از نوع کتاب‌هاییه که ذهن آدم رو مشغول می‌کنن. یک جاهایی هم نویسنده سعی کرده از طنز استفاده کنه که شدیداً ناموفقه: «پرسش‌های دیگری نیز وجود دارند که ما پاسخ آن‌ها را نمی‌دانیم، چون به واقع پاسخی برایشان وجود ندارد، پرسش‌هایی از این قبیل که لیدی مکبث چندتا بچه داشته است، یا شرلوک هولمز در قسمت داخلی ران خود یک خال گوشتی داشته است یا خیر.»

ماکیاوللی برای معاصران

2010-05-16T13:35:00.000+04:30

گزین‌گویه‌هایی به انتخاب کریستینه راینهارد
علی عبداللهی
نشر مرکز/ چاپ اول۸۵/ ۸۸ صفحه/ ۱۳۰۰ تومان

جمله‌هاییه از ماکیاوللی درباره‌ی این موضوعات: انسانیت، خودشناسی، دور و نزدیک، پول و افتخار، قدرت و سیاست، استراتژی و تاکتیک، بود و نمود، خیر و شر، بختیاری و هوش، هنر و علم، مرد و زن، گذشته و آینده. البته جمله‌ی قصار نگفته و این جمله‌ها از بین کتاب‌هاش انتخاب شده‌ن. اولش هم مترجم توضیح داده که ماکیاوللی تو ایران بد شناخته شده.

«هرچه دشمن به تو نزدیکتر شود، به همان میزان تو را ضعیف‌تر می‌یابد»
«بهترین دژ و استحکامات برای شهریار همانا این است که مردمش از وی نفرت نداشته باشند»
«هیچ‌گاه نمی‌توان ناروایی را از میان برد، بی‌آنکه ناروای دیگری از آن به وجود نیاید»

کشش‌ها

2010-05-15T18:43:00.002+04:30

دیدیه ون کولارت
حسین سلیمانی‌نژاد
نشر چشمه/ چاپ اول زمستان۸۸/ ۱۹۸صفحه/ ۳۸۰۰ تومان

پشت جلد نوشته: «دانشجوی دختری موضوع پایان‌نامه‌اش را به نویسنده‌ای اختصاص می‌دهد و با جذب او و وادار کردنش به نوشتن، آرامش زندگی‌اش را به هم می‌ریزد، نقاشی اقرار می‌کند چند دختر جوان شیفته‌ی نقاشی‌هایش شده‌اند و او با قلم‌مویش، از فاصله‌ی دور، ان‌ها را به قتل رسانده است، خانه‌ی متروک و فریبنده‌ای مردها را سمت خود می‌کشد و تا حد جنون افسون‌شان می‌کند...آیا باید مقابل کشش مقاومت کرد؟ آیا دلیل تسلیم شدن، فرار از خود است یا پیدا کردن دوباره‌ی خود؟ در این کتاب، ماجرای سه هوس مرگ‌بار با رازی به هم پیوند خورده‌اند و استعداد یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان فرانسه را به اوج خود رسانده‌اند.»

از همین توضیح باید می‌فهمیدم از این کتاب خوشم نمیاد. اما یکی خیلی تعریف کرده بود و گفته بود ذهنش رو به هم ریخته. داستانش همینه که پشت جلد نوشته. سه تا داستان ظاهراً مجزا که در واقع به هم مربوطن و توی هر کدوم یک «هوس مرگ‌بار» وجود داره. از هر سه تا داستان بدم اومد. همه‌شون مایه‌های عجیب و هیجان‌اگیز دارن و توی هر کدوم یک معما وجود داره. به نظرم نماد رمان عامه‌پسندیه که خواسته روشنفکرانه باشه. نمونه‌ی ایرانی‌ش چیزی می‌شه در حد و اندازه‌ی شب ممکن محمدحسن شهسواری.

شاخ

2010-05-15T13:35:00.001+04:30

پیمان هوشمندزاده
نشر چشمه/ چاپ اول زمستان۸۸/ ۸۶صفحه/ ۲۲۰۰ تومان

عالی. این کتاب رو می‌شه با افتخار به همه معرفی کرد. یعنی برای این‌که ثابت بشه چند تا نویسنده ی ایرانی به درد بخور داریم این کتاب بهترین مثاله.
مجموعه‌داستان پیوسته‌ست و دو تا شخصیت اصلی داره. راوی و دوستش سیا که چند ماه بعد از تموم شدن جنگ، لب مرز هستن و منتظرن تا خدمت‌شون تموم شه. چهارده‌تا داستان کوتاهه که توی بیشترشون اتفاق خاصی نمی‌افته اما کم‌کم فضای اون‌جا رو کاملاً می‌سازن. قشنگ مشخصه که برای نثرش وقت صرف شده. با این که ساده‌ست اما بهترین کلمه‌ها رو انتخاب کرده. شخصیت سیا و خود راوی خیلی خوب ساخته شد‌ه‌ن و در کل همه چیز خوب پیش می‌ره. پایانش هم عالیه. در کل من چون خیلی خوشم اومد ممکنه مغرضانه قضاوت کنم.

شوپنهاور

2010-04-16T23:06:00.002+04:30

دیدیه رمون
بیتا شمسینی
نشر ققنوس/ چاپ اول۸۸/ ۱۸۴صفحه/ ۴۵۰۰ تومان

نشر ققنوس یک مجموعه به اسم متفکران ماندگار شروع کرده که اولیش درباره‌ی شوپنهاوره. تقریباً شبیه کتاب‌های کوچیک طرح نوئه. اول شرح زندگی‌ش رو نوشته و بعد درباره‌ی موضوعات اصلی فلسفه‌ش توضیح داده. هر چند صفحه یک عکس داره که سیاه و سفیده. مثلاً نقاشی خونه‌ی پدری شوپنهاور یا عکس خانواده‌ش و آدم‌های اون زمان.
نصف بیشتر کتاب زندگی‌نامه‌ی شوپنهاوره. پدرش تاجر بوده و تو سن ۱۸ سالگی شوپنهاور می‌میره یا خودکشی می‌کنه. شوپنهاور با مادرش رابطه‌ی خوبی نداشته. مادرش نویسنده بوده و شوپنهاور بهش می‌گه چند وقت بعد باید کتاب‌های تو رو از انباری پیدا کنند در حالی که کتاب‌های من معروف شده. دکترای فلسفه می‌گیره اما سر کلاس‌های دانشگاهش کسی نمی‌رفته و همه توی کلاس بغلی که هکل درس می‌داده جمع می‌شده‌ن. همین باعث می‌شه از اون به بعد همیشه از دانشگاه‌ها انتقاد کنه.
قسمت دوم کتاب درباره‌ی جهان‌بینی شوپنهاوره و بیشتر از همه درباره‌ی ملال زیستن توضیح می‌ده.
«در یک روز سرد زمستانی دسته‌ای از جوجه‌تیغی‌ها تنگاتنگ هم جمع شدند تا با گرمای بدنشان خود را از شر یخبندان حفظ کنند. اما چیزی نگذشته بود که احساس کردند تیغ‌هایشان در بدن یکدیگر فرو می‌رود و به آن‌ها آسیب می‌رساند. به همین دلیل از یکدیگر دور شدند. وقتی نیاز به گرم شدنِ دوباره آن‌ها را به هم نزدیک کرد از نو متحمل همان لطمه و آسیب شدند به گونه‌ای که بین دو رنج این سو و آن سو می‌شدند تا این‌که عاقبت فاصله‌ی میانه‌ای را یافتند که وضعیت را برایشان قابل تحمل کرد. به این ترتیب نیاز به اجتماع، که زاده‌ی خلا و یکنواختی درون خود انسان‌هاست، آنان را به سوی یکدیگر می‌کشاند، لیکن صفات مشمئزکننده آدمیان، که از شماره بیرون است، و معایب تحمل‌ناپذیرشان از نو آنان را پراکنده می‌سازد».

تنگسیر

2010-04-15T22:32:00.000+04:30

صادق چوبک
نشر جامه‌دران/ چاپ اول۸۴/ ۲۲۳ صفحه/ ۲۷۰۰ تومان

چند نفر از بزرگ‌های شهر پول یکی از اهالی تنگسیر (نزدیک بوشهر) رو خورده‌ن. اسم شخصیت اصلی داستان محمده و ماجرا هم درباره‌ی انتقام محمد از این آدم‌هاست. واقعاً حرف دیگه‌ای ندارم بزنم. خیلی جاها توصیف‌های کاملاً ناتورالیستی می‌کنه مثل سوسکی که دورش مورچه جمع شده یا درباره‌ی گرمای هوا و عرق و بوی ماهی. و درباره‌ی ظلمیه که به قشر کارگر می‌شه و این‌که یک روز اون‌ها انتقام می‌گیرن. آخر کتاب خود چوبک یه لغت‌نامه آورده و اصطلاحات محلی رو توضیح داده. من فقط همین رو خوندم ولی فکر نکنم جزو کتاب‌های خیلی مهمش باشه.

نوازنده‌ی همراه و بیماری سیاه

2010-04-14T22:16:00.002+04:30

نینا بربروا
سروژ استپانیان
نشر کارنامه/ چاپ اول۸۵/ ۲۰۶ صفحه/ ۳۹۵۰ تومان

دوتا داستان بلنده. توی داستان اول مدام سعی می‌کنه کنجکاوی خواننده رو تحریک کنه و ماجرای اصلی درباره‌ی خود راوی نیست. یعنی درباره‌ی اتفاقی حرف می‌زنه که خودش شاهدش بوده اما دخالت زیادی نداشته. یک دختر فقیر که مادر نوازنده‌ش بزرگش می‌کنه و بعداً به عنوان نوازنده‌ی همراه با یه خواننده‌ی زن از شهر می‌ره. داستان تقریباً درباره‌ی زن خواننده‌ست.
به نظر من داستان دوم بهتر بود. البته هیچ کدوم با شنل‌پاره قابل مقایسه نیست اما یه چیزایی توی هر سه‌تا داستان شبیه همه. تو هر داستان یک شخصیت هست که از فرط بدبختی فردیت خودش رو از دست داده و بی‌تفاوت شده. توی شنل پاره و بیماری سیاه همین موضوع اصلیه اما توی نوازنده‌ی همراه نه. اتفاق‌هایی که برای شخصیت اصلی افتاده کم‌کم باعث بی‌تفاوتی و خونسردی بیش از حد شده.

هنر همیشه بر حق بودن

2010-04-13T21:58:00.002+04:30

۳۸راه برای پیروزی در هنگامی که شکست خورده‌اید
آرتور شوپنهاور
عرفان ثابتی
نشر ققنوس/ چاپ چهارم۸۸/ ۱۳۶صفحه/ ۲۲۰۰تومان

توضیح چند روش برای برنده شده توی بحث و جدله. شوپنهاور اول توضیح می‌ده که اگر طبیعت بشر پست نبود باید فقط دنبال کشف حقیقت بودیم و نیازی به این تکنیک‌ها نبود اما این‌طور نیست. چون بیشتر آدم‌ها دچار نخوتند و زیاد فکر نمی‌کنن.
چندتا از راه‌ها: گزاره‌های خاص خصمت را تعمیم بده، دستت را رو نکن، با سؤال‌پیچ کرده اقرار بگیر، او را وادار به اغراق کن
کاملاً کاربرد داره و سعی می‌کنه با مثال هم توضیح بده. این راه‌ها در درجه‌ی اول برای اینه که دست طرف مقابل رو بشه اما بعضی مواقع هم صرفاً برای بردن بحثه درحالی که حق با تو نیست.

شوپنهاور فوق‌العاده‌ست. واقعاً بی‌نظیره. اگر خواستید بخونید اول کتاب در باب حکمت زندگی رو بخونید.

«خصمت را عصبانی کن. زیرا وقتی عصبانی باشد قوه تمیز خود را از دست می‌دهد و نمی‌فهمد که چه چیزی به نفع اوست. برای این‌که او را عصبانی کنی باید به طور مکرر در حقش بی‌انصافی کنی، یا به نوعی مغلطه کنی، و در کل بی‌ادب باشی.»

شب ممکن

2010-04-12T21:41:00.005+04:30

محمدحسن شهسواری
نشر چشمه/ چاپ اول۸۸/ ۱۶۰ صفحه/ ۳۲۰۰تومان

داستان با توضیح روزی شروع می‌شه که شخصیت مرد داستان با دوست‌دخترش و یه دختر دیگه می‌رن رستوران و دوست‌دختره گارسون رو می‌ذاره سر کار و سفارش کوبیده‌ی پپرونی با سس قارچ دوبل می‌ده و بعد می‌رن تو خیابون جلوی رستوران برف می‌زنن تو سر و کله‌ی هم و ماشین بلند می‌کنن و...
از همین‌جا باید بفهمید چه کتابیه. پر از اتفاقات عجیب طوری که آدم بگه چقدر زندگی این شخصیت‌ها جالبه و چرا زندگی ما انقدر کند و یکنواخته. دقیقاً شبیه کسی از گربه‌های ایرانی خبر نداره که تهران و آدم‌هاش رو جوری نشون می‌ده که آدم حسرتش رو می‌خوره. تو این کتاب یک دختر همه‌فن‌حریف بامزه و شیطون و عجیب و بی‌ملاحظه هست که یک فیلمنامه‌نویس معروف باهاش آشنا شده و ‌کم‌کم عاشقش شده. هر فصل یک راوی داره و آخرش معمولاً یک ضربه می‌زنه که داستان رو دنبال کنی و بفهمی تا حالا ماجرا رو اشتباه فهمیده بودی. به هر حال پر از این صحنه‌های سریالی احمقانه‌ست به علاوه‌ی مهمونی‌های روشنفکرانه و مسخره. خود داستان هم پیچیده‌ست و خیلی هم سعی کرده جذاب باشه که واقعاً هم هست چون خیلی اتفاق‌های غیر معمول داره و همین هم باعث شده رمان ضعیفی باشه.

دن‌کامیلو و شیطان

2010-04-11T21:30:00.001+04:30

جووانی گوارسکی
مرجان رضایی
نشر مرکز/ چاپ اول ۸۸/ ۱۹۹ صفحه/ ۴۲۰۰ تومان

شبیه دن‌کامیلو و پسر ناخلفه. یعنی چیز خاصی تغییر نکرده. انگار همون کتاب چند تا داستان دیگه هم داشته باشه. یک جور سرخوشی توی کل داستان‌هاش هست که مشخصاً به خاطر دور بودن از زندگی واقعیه. مثلاً دن‌کامیلو وقتی حالش گرفته‌ست هم واقعاً زیاد ناراحت نیست. یا پپونه وقتی عصبانی می‌شه خیلی زود دوباره به حالت اولش برمی‌گرده. در کل داستان‌هایی که توی یه محل کوچیک و به خصوص بگذرن معمولاً همینطورن. یعنی توی هر داستان یک اتفاق کوچیک می‌افته و دوباره دهکده به حالت اولیه برمی‌گرده. احتمالاً همین دلیل اصلی لذت‌بخش بودن این‌جور داستان‌هاست. دقیقاً به درد وقت‌های بی‌حوصلگی می‌خوره و واقعاً هم تاثیر داره.

خاک غریب

2010-04-10T21:15:00.001+04:30

جومپا لاهیری
امیرمهدی حقیقت
نشر ماهی/ چاپ دوم۸۸/ ۳۶۰ صفحه/ ۶۰۰۰ تومان

شبیه مترجم دردهاست. داستان رو خیلی ساده تعریف می‌کنه. فکر کنم این یکی از دلایل اصلی خوب بودنشه. به باورپذیر بودن داستان خیلی کمک می‌کنه. یعنی آخرش آدم فکر می‌کنه همه‌ی این داستان‌ها واقعی بوده.
بخش دوم کتاب سه‌تا داستان پیوسته‌ست درباره‌ی هما و کاشیک. حسی که درباره‌ی بودنبروک‌ها داشتم تو این سه‌تا داستان هم کاملاً بود. همون مرگ و فراموشی و...
یکی از داستان ها هم قبلاً تو مجموعه‌ی خوبی خدا اومده بود. این وسط «به کسی مربوط نیست» خیلی به بقیه‌ی داستان‌ها ربطی نداره.
من خود داستان‌های مترجم دردها رو یادم نیست ولی فکر کنم این بهتر بود. گرچه ماهیت بیشتر داستان‌هاش طوریه که به جز حال و هوا چیز زیادی یاد آدم نمی‌مونه.

بودنبروک‌ها

2010-04-09T21:12:00.000+04:30

زوال یک خاندان

توماس مان
علی‌اصغر حداد
نشر ماهی/ چاپ سوم ۸۷/ ۷۸۲ صفحه

عالی بود. توماس مان این رمان رو با استفاده از سرنوشت خاندان خودش توی سن بیست و دو سالگی شروع کرده و همین نشون می‌ده که نابغه بوده. چون یکی از مهم‌ترین خصوصیت‌های کتاب اینه که چند نسل رو در بر می‌گیره و نوشتن همچین چیزی خیلی سخته. خانواده‌ی بودنبروک یک تجارتخانه‌ی معروف دارند و جزو اشرافند. مرگ خیلی از شخصیت‌های اصلی رو توی داستان می‌بینیم و یه کم که می‌گذره بازمانده‌ی اون آدم تبدیل به شخصیت اصلی می‌شه. یعنی مهم‌ترین چیز گذر زمانه که باعث می‌شه همه کم‌کم از بین برن.

خود توماس مان گفته این تنها اثر ناتورالیستی درخور توجه ادبیات آلمانه. تاثیر گرفتن از شوپنهاور توی کتاب معلومه و حتی توی یه صحنه یکی از شخصیت‌ها اتفاقی شروع به خوندن جهان همچون اراده و تصور می‌کنه.

وقتی هر شخصیت می‌میره و کتاب هنوز ادامه داره آدم بی‌اهمیت بودن مرگ رو کاملاً حس می‌کنه. یعنی این‌که چقدر بعد از مرگ همه چیز زود ترمیم می‌شه طوری که انگار از اول چیز دیگه‌ای وجود نداشته. از رمان‌هاییه که نظر آدم رو راجع به دنیا واقع‌بینانه‌تر می‌کنه.

عاشقانه‌های شاعر گمنام

2010-03-25T00:34:00.001+04:30

نوشته‌های منتشرنشده و گزیده‌ی شعرها
ریچارد براتیگان
علیرضا بهنام
چاپ اول۸۸/۲۲۴صفحه/ ۴۴۰۰ تومان

این کتاب ترجمه‌ی مجموعه‌ی نوشته‌هاییه که براتیگان وقتی بیست و یک‌ساله بوده به زنی به اسم ادنا وبستر سپرده و گزیده‌ی همه‌ی کتاب‌های شعرش. تو این نوشته‌ها هر چیزی هست. بیشترش داستان‌های کوتاهه و شعر. این‌ها رو تا بیست و یک‌سالگی نوشته و چیز به دردبخور زیادی هم توش پیدا نمی‌شه. گزیده‌ی شعرها هم که قبلاً چندبار چاپ شده. یعنی هر کس برای خودش یک گزیده درست کرده. برای همین خیلی کتاب جالبی نیست. فکر کنم بهترین گزیده‌شعری که از براتیگان ترجمه شده باشه «این کتاب را بکارید» ترجمه‌ی مهدی نوید و لیلا صمدی باشه.
علیرضا بهنام خودش شاعره و اسم یکی از کتاب‌هاش اینه: «وقتی شبیه عجیب». اسم اصلی این کتاب «مجموعه‌ی ادنا وبستر از نوشته‌های منتشرنشده‌»ست. اما برای جذابیت بیشتر اسمش رو عوض کرده‌ن.
---
کیم پرسید: «به چی داری فکر می‌کنی؟ انگار یک میلیون مایل از اینجا دوری.»
گفتم: «واقعاً دخترها هم مجبورن برن توالت؟»
وقتی من نوجوان بودم به نظرم خیلی وحشیانه بود که دخترها مجبور بودند به توالت بروند.
...

آلیس

2010-03-23T00:33:00.001+04:30

یودیت هرمان
محمود حسینی‌زاد
نشر افق/ چاپ اول ۸۸/ ۱۷۶صفحه / ۲۳۰۰ تومان

پنج‌تا داستانه که شخصیت اصلی همه‌شون زنی به اسم آلیسه. قبلاً همین مترجم «این سوی رودخانه‌ی ادر» رو از این نویسنده ترجمه کرده بود که چند تا داستان کوتاه بود که خود مترجم انتخاب کرده بود.
فضای هر دوتا کتاب شبیه همه. معمولاً هیچ‌کس توان انجام هیچ‌کاری رو نداره و اوضاع منفعل پیش می‌ره و همه‌ی جمله‌های کتاب سردی حال و هوای داستان رو نشون می‌دن.
به نظر من کتاب قبلی بهتر بود و مشکل اصلی‌م اینه که لزومی نداشت همه‌ی این اتفاق‌ها برای آلیس بیفته. یعنی شخصیت‌ها می‌تونستن مختلف باشن تو هر داستان. چون حجم رابطه‌ها و اتفاق‌هایی که برای الیس می‌افته خیلی زیاده. البته احتمالاً از نظر نویسنده حرفم احمقانه‌ست چون انقدر روی شخصیت آلیس کار کرده تا با این داستان‌ها جور در بیاد و داستان‌ها برای آلیس نوشته شده‌ن نه برعکس.

فلسفه‌ی سیاسی

2010-03-06T10:43:00.000+03:30

دیوید میلر
بهمن دارالشفایی
نشر ماهی/ چاپ اول۸۷/ ۲۰۶صفحه/ ۳۰۰۰ تومان

خیلی خوب. از مجموعه‌ی مختصر مفیده که ترجمه‌ی یک مجموعه از کتاب‌های آکسفورد درباره‌ی موضوعات مختلفه. تا حالا منطق و فلسفه‌ی سیاسی و فلسفه‌ی قاره‌ای و سیاست منتشر شده.

فهرست کتاب اینه:
۱. چرا به فلسفه‌ی سیاسی نیاز داریم؟ ۲. فرمانروایی سیاسی ۳. دموکراسی ۴. آزادی و محدودیت‌های حکومت
۵. عدالت ۶. فمینیسم و اصالت تکثر فرهنگی ۷. ملت‌ها، دولت‌ها، و عدالت جهانی

مهم‌ترین موضوع اینه که فقط درباره‌ی سیاست نیست. چون توی خیلی از موارد نیاز هست که قبل از وارد شدن سیاست، مسئله از لحاظ فلسفی یا اخلاقی بررسی بشه. مثلاً توی فصل آزادی و محدودیت‌های حکومت، بحث می‌کنه که چه مرزی برای ازادی فردی وجود داره تا به آزادی عمومی صدمه نرسه. این‌جا بیشتر قضاوت‌ها اخلاقیه. یا تو فصل عدالت تقریباً بیشتر مطالب درباره‌ی مفهوم خود عدالته و نسبتش با برابری و...
هر کدوم از فصل‌ها واقعاً خوب نوشته شده‌ن. یعنی سیر آوردن مطالب و نحوه‌ی استدلال نویسنده عالیه. و با خوندن این می‌شه فهمید که ایران چقدر از هدف اولیه‌ی تشکیل دولت دور شده. چون یه بخشی از کتاب درباره‌ی لزوم ایجاد حکومت و وظایف اونه و این‌که اگر دولت وجود نداشته باشه چه اتفاقی می‌افته.

«این‌که از عموم مردم بخواهیم در تصمیم‌گیری‌های مهم سیاسی دخالت کنند مخاطره‌آمیز است، مگر آن‌که آن‌ها مهارت‌ها و اطلاعات لازم برای داوری درست را داشته باشند، ولی آن‌ها هم هیچ انگیزه‌ای برای کسب این مهارت‌ها و اطلاعات ندارند مگر آن که تصمیم‌های مهمی به عهده‌ی آن‌ها گذاشته شود.»

از مجموعه‌ی «مختصر مفید»:
سیاست
فلسفه‌ی قاره‌ای

درباره‌ی مایاکوفسکی

2010-03-06T10:10:00.001+03:30

کارل دد کیوس
باقر صدری
نشر آذربایجان کتاب/ چاپ اول۱۳۳۷/ ۳۶صفحه/ ۳۰ ریال

اسم اصلی کتاب، نامه‌های عاشقانه‌ی مایاکوفسکی به لی‌لیا است که از روسی به آلمانی ترجمه شده. مترجم آلمانی یک مؤخره نوشته که مترجم ایرانی فقط اون مؤخره و نامه‌ی آخر مایاکوفسکی رو منتشر کرده.

این نامه‌ی آخره:

مسکو ۱۲ آوریل ۱۹۳۰
به همه
من می‌میرم، کسی را بدان جهت مسئول ندانید. خواهش دارم خطابه و نطق هم نباشد چون مردگان از این متنفرند.مادر و خواهران و رفقا مرا ببخشید. این کاری که من می‌کنم اصلاً هنر نیست (به کسی ان را توصیه نمی‌کنم) ولی من چاره‌ی دیگری نمی‌بینم. لی‌لیا مرا دوست داشته باش.
رفیق حکومت، خانواده‌ی من عبارتند از لی‌لیا بریک، مادرم و خواهرانم.

و اگر تو بتوانی برای آن‌ها یک زندگی قابل‌تحمل به وجود آوری از تو متشکرم.

شعرهای تمام‌نشده‌ی مرا به بریک‌ها (اوسیپ و لی‌لیا بریک) بدهید تا تکمیل گردند. همانطوری که می‌گویند موضوع پایان یافت
زورقی دوست‌داشتنی،
در دنیا شکسته شد.
من با زندگی حسابم را پاک کردم.
ضرورت ندارد که انسان با زندگی در بیچارگی و زحمت افتد.

خوشبختی برای بازماندگان
ولادمیر-مایاکوفسکی
۱۲ آوریل- ۱۹۳۰

مؤخره هم راجع به خصوصیات مایاکوفسکی و علاقه‌ش به لی‌لیاست.

ظرافت جوجه‌تیغی

2010-03-04T16:18:00.002+03:30

موریل باربری
مرتضی کلانتریان
نشر آگه/ چاپ اول ۸۸/ ۳۶۲صفحه/ ۵۴۰۰ تومان

دومین کتابیه که باربری نوشته و اولین کتابیه که ازش ترجمه شده. دو تا راوی داره. یکی یک پیرزن متفاوت و متفکر و که سرایدار آپارتمانه و اون یکی هم یک دختربچه‌ی دوازده‌ساله‌ی متفکر که توی همون آپارتمان با خانواده‌ش زندگی می‌کنه. از همین‌جا می‌شه فهمید که رمان واقع‌گرا و اینا نیست. یعنی نه همچین بچه‌ای تو دنیا وجود داره و نه احتمالاً این‌جور سرایداری. البته مهم نیست. یعنی ضعف محسوب نمی‌شه.
قسمت‌هایی که دختره نوشته به اسم "اندیشه‌ی عمیق" شماره‌گذاری شده‌ن. یعنی اندیشه‌ی عمیق شماره‌ی یک، دو، سه و... توی هر کدوم از این‌ها راجع به یه چیز نظریه‌پردازی می‌کنه. تقریباً همیشه هم حرف‌های جالبی می‌زنه. طوری که باعث می‌شه آدم فصل‌های سرایدار رو زودتر بخونه تا دوباره به اندیشه‌ی عمیق برسه. حرف‌های سرایدار بیشتر درباره‌ی رابطه‌ی خودش و اهالی آپارتمانه با توجه به این‌که اون یک پیرزن معمولی نیست و...
تا نیمه‌های کتاب، اوضاع یکنواخت پیش می‌ره اما از اون‌جا به بعد اتفاق‌ها مهم‌تر و بیشتر می‌شن و تازه داستان شکل می‌گیره. از این‌جا به بعد سیر داستان یه جورایی شبیه داستان‌های عامه‌پسند می‌شه. یعنی اسکلت اتفاق‌ها شبیه اون ‌داستان‌هاست اما همراه با اندیشه‌ی عمیق و حرف‌ زدن درباره‌ی کتاب و فیلم و موسیقی و این‌جور چیزا. در کل به خوندنش می‌ارزه.

اصول درام‌نویسی برای رادیو

2010-02-22T00:03:00.000+03:30

ایوب آقاخانی
انتشارات نمایش/ چاپ اول۸۷/ ۲۷۹ صفحه/ ۳۰۰۰ تومان

می‌شه خلاصه‌ش کرد. یعنی تفاوت‌های مهمش با -مثلا- داستان‌نویسی توی ده صفحه خلاصه می‌شه. برای همین توضیحاتی که در مورد پیرنگ و طرح و موضوع و شخصیت و... داده تکراریه. گرچه این دلیل نمی‌شه که این قسمت‌ها باید خذف بشن. منتها احتمالا چیز جدیدی برای گفتن نداره.
خوندن بخش‌های دیگه‌ش مثل تخیل و روایتگری در رادیو و مالکیت میکروفون و پرسپکتیو صدا برای نوشتن نمایشنامه رایویی لازمه.
بعد از این توضیحان یک نمایشنامه‌ی صد و شش صفحه‌ای از خود نویسنده برای نمونه آورده شده به اسم نیم‌تنه‌ی ارغوانی که مایه‌های کارآگاهی داره و تهش شبیه داستان‌های ادگار آلن‌پو تموم می‌شه.

دست به دهان

2010-02-20T11:06:00.000+03:30

گاه‌شماری شکست‌های نخستین
پل استر
بهرنگ رجبی
نشر چشمه/ چاپ اول۸۸/ ۱۴۲صفحه/ ۳۰۰۰ تومان

کتاب این‌طوری شروع می‌شه: "در اواخر بیست و چندسالگی و اوان سی و چندسالگی من دوره‌ای چندساله از سر گذراندم که در آن دست به هرکاری می‌زدم شکست می‌خوردم. ازدواجم به طلاق انجامید، کار نویسندگی‌ام نگرفت، و مشکلات مالی بر سر و رویم آوار شد. منظورم نه فقط افلاص مقطعی یا دوره‌هایی از سفت بستن کمربندها بلکه بی‌پولی مداوم، طاقت‌فرسا و کشنده‌ای‌ست که جانم را تباه کرده و جسمم را برده بود در هراسی بی‌تمام"
داستان یک دوره از زندگی خود پل استره که شدیدا نیاز مالی داشته و کارهای مختلف رو تجربه می‌کرده. مثل رمان‌هاش جذابه و آدم رو ترغیب می‌کنه به خوندن به علاوه‌ی این‌که این‌دفعه داستان زندگی خودشه. سرگذشت جالبی داشته.
ترجمه‌ش خیلی جالب نیست. اصلی‌ترین مشکلش اینه که حتی یک پانویس هم نداره در حالی که خیلی جاها لازم بود. مثلا وقتی در مورد بعضی از کتاب‌ها یا بعضی از آدم‌های مشهور حرف می‌زنه. خیلی جاها هم فعل رو جلوتر آورده که من نمی‌دونم دلیلش چیه.
کاملا به خوندنش می‌ارزه.

روانکاوی فرهنگ عامه

2010-02-18T18:18:00.001+03:30

بری ريچاردز
حسين پاينده
نشر قطره/ چاپ اول۸۸/ ۲۶۶صفحه/ ۶۰۰۰تومان

سه تا بخش اصلی داره. توی بخش اول راجع به شيوه‌ی تحقيق‌های روانكاوانه توضيح می‌ده و توی بخش دوم بررسی موردی می‌كنه از فوتبال و روستا و اتومبيل و كالاها و موسيقی و حومه‌ی شهر. بخش سوم هم تحليل و نتيجه‌گيری نهاييه.

خود نويسنده می‌گه نگاه اين كتاب تقريباً پسافرويديه. تقريباً هر چيزی رو به مسائل جنسی ربط می‌ده. من نمی‌دونم درسته يا نه. مثلاً درباره‌ی فوتبال می‌گه: «همگان می‌دانند كه هدف نهايی از همه‌ی ضربات به توپ، نفوذ به ديگری (يا دقيق‌تر بگوييم، نفوذ به منطقه‌ای مقدس يا ممنوع از طريق يك منفذ) است. توپ را داخل دروازه كردن نوعی فتح جنسی (مردانه) است، كما اين‌كه در عرف زبان عاميانه نيز عبارت ياد شده همين معنا را می‌دهد.» يا مثلاً می‌گه زمين فوتبال بدن مادر رو القا می‌كنه.

يا داخل ماشين رو به رحم تشبيه می‌كنه و می‌گه خود ماشين هم مثل بدن مردانه‌ست كه با فشار راه خودش رو باز می‌كنه.

حرف‌های ديگه‌ای هم راجع به هر كدوم از اين بررسی‌های موردی می‌زنه كه جالبند اما اساس كتاب روی روانكاوی استواره و بيشتر حرف‌هاش در اون زمينه‌ست. يعنی نقد اجتماعی يا فرهنگی نمی‌كنه. بيشتر، تعبيرهای روانكاوانه‌ست از فرهنگ عامه.

حرف، حرف، حرف

2010-02-15T20:27:00.000+03:30

دیوید آیوز

حمید امجد
نشر نیلا/ چاپ اول۸۸/ ۲۴صفحه/ ۵۰۰تومان

"نمایشنامه‌ی آیوز سرشار است از اشارات و شوخی‌هایی هم با هملت و شکسپیر و هم با سه نویسنده‌ی نام‌آور دیگر و آثارشان؛ که گرچه کوشش برای شرح و تفسیر تمام آن اشارات و شوخی‌ها می‌تواند این یادداشت را به حجمی بیش از حجم خود نمایشنامه‌ی کوتاه آیوز برساند و این اصلاً نقض غرض و ضایع‌کننده‌ی ظرافت شوخی‌ها خواهد بود، شاید از معرفی بس کوتاه آن سه، پیش از ورود به حرف، حرف، حرف، گریز نباشد."

سه تا شخصیت نماشنامه میمون‌هایی هستند به اسم میلتون و سوییفت و کافکا که پشت ماشین تایپ نشستن و مجبورشون کرده‌ن که هملت بنویسن. مسلماً من خیلی از شوخی‌ها و اشاره‌هاش رو نفهمیدم. اما همین‌قدر که فهمیدم طنز بدی نداشت.

میلتون   کار تو چطور پیش می‌ره، فرانتس؟ تو به کجا رسیده‌ی؟

کافکا    خب- (آن‌چه را که تایپ کرده می‌خواند) "ک. ک. ک. ک. ک. ک. ک. ک. ک. ک. ک. ک. ک. ک. ک."

سوییفت این دیگه چیه؟ پست‌مدرنه؟

کافکا    بیست خط همینو نوشته‌م.
سوییفت این جور پیش بره هیچ‌چی که نباشه دخل مخ خودشو می‌آره.
کافکا    بیست‌خط همینو نوشتم و بعدش دیگه خشکیدم. گیر کردم. احساس کردم دارم خودمو تکرار می‌کنم.

موش‌ها و آدم‌ها

2010-02-12T20:27:00.000+03:30

جان استاین‌بک
سروش حبیبی
نشر ماهی/ چاپ اول۸۸/ ۱۵۴صفحه/ ۲۵۰۰ تومان

جورج و لنی دوتا کارگرن که دارن می‌رن به منطقه های مختلف تا بتونن پول جمع کنن و یه روزی برای خودشون مزرعه داشته باشن. جورج زرنگ و حرفه‌ایه ولی لنی احمق و خیلی پرزور. لنی مدام به خاطر زور زیادش مشکل ایجاد می‌کنه اما جورج ازش حمایت می‌کنه. یعنی با این‌که مدام بهش سرکوفت می‌زنه ولی هواش رو داره.
یک جاهایی ناتورالیستی می‌شه و در کل نگاه خوش‌بینانه‌ای نداره اما این قضیه رو با طنزش کم‌رنگ می‌کنه. گرچه احمق بودن لنی یک جاهایی خیلی باورپذیر نیست اما کل داستان خوبه. توصیفی که از زندگی کارگرهای مختلف می‌کنه، خیالبافی‌های لنی و جورج، صحنه‌ی آخر داستان و...

شب مورد نظر

2010-02-10T12:00:00.002+03:30

توبياس وولف

منير شاخساری

نشر چشمه/ چاپ اول۸۸/ ۲۰۵صفحه/۳۰۰۰ تومان

پشت جلد نوشته:‌ او در كنار نويسندگان ديگری چون ريموند كارور و جان آپدايك از بهترين داستان‌كوتاه‌نويسان معاصر آمريكايی است.

همه‌ی داستان‌هاش خيلی خوب بود. قبلاً «گداها هميشه با ما هستند» با همين مترجم و نشر چاپ شده بود ولي اين مجموعه بهتر از قبليه. مثلاً توی داستان زنجير شرحی كه از حمله‌ی سگ می‌ده بی‌نظيره. يك‌جور غم و بدبينی هم توی همه داستان‌ها هست. معمولاً كاری كه می‌خوان رو نمی‌تونن انجام بدن ولی سعی می‌كنن با همين وضعيت كنار بيان و خيلي تقلا نمی‌كنن. نه تا داستانه و سخت می‌شه از بينشون انتخاب كرد ولي من از «برف» و «زنجير» و «شب مورد نظر» و «شعله‌ی آتش» و «گلوله‌ای در مغز» بيشتر خوشم اومد.

«بعضی روزها انتخاب بين نوشتن آگهی ترحيم يا اعلان‌های ازدواج را به عهده‌ی خودم می‌گذاشتند، اما بيشتر وقت‌ها كارم نوشتن آگهی‌های ترحيم بود. آگهی پشت آگهی، از صبح تا شب. پس از چهار ماه كار در اين قسمت فكر می‌كردم همه چيز را درباره‌ی مرگ می‌دانم. اين موضوع اثر بدی رويم گذاشته بود. باعث شده بود با نوعی نخوت بيمارگونه به خودم بنازم، احساس اين‌كه رازی را مي‌دانم كه تا به حال هيچ‌كس حتا درباره‌اش فكر هم نكرده است، و اين باعث شده بود موضع فيلسوفانه‌ی ملال‌آوری درباره‌ی ارزش ايمان، عشق و كار سخت پيدا كنم، آن هم در زمانی كه زندگی‌ام نيازمند همه‌ی اين‌ها بود.»

تاریخ جنون

2010-02-05T11:10:00.000+03:30

میشل فوکو
فاطمه ولیانی
نشر هرمس/ چاپ هفتم ۸۸/ ۲۹۶ صفحه/ ۴۸۰۰ تومان

دلیل اول من این بود که فاطمه ولیانی مترجم شنل پاره‌ست وگرنه خودم می‌دونستم که الان برای خوندن این کتاب زوده.
مهم‌ترین بخش کتاب در مورد تلقی‌های مردم دوره‌های مختلف از جنونه. این قسمت پر از توضیحات تاریخیه و ارجاع‌های مختلف که نیاز به زمینه‌ی قبلی داره.
تقریباً هر صفحه چندتا پانویس داره برای معرفی شخصیت‌هایی که اسم می‌بره و اتفاق‌های تاریخی. درست خوندنش خیلی حوصله و اطلاعات می‌خواد که من نداشتم. گرچه همین‌طوری هم خیلی جاها خوب بود. احتمالاً چند سال بعد خوندنش خیلی مفیدتره.

سووشون

2010-01-13T10:31:00.000+03:30

سیمین دانشور
نشر خوارزمی/ چاپ پانزدهم ۱۳۸۰/ ۳۰۷ صفحه/ ۳۰۰۰ تومان

چون توی کتاب درسی خلاصه‌ی داستان و آخرش رو توضیح می‌ده آدم سراغ این کتاب نمی‌ره. با چیزی که کتاب درسی نوشته فرق داره. یعنی خیلی گسترده‌تر از اونه. بیشترش توضیح اتفاق‌هاییه که تو خونه‌ی زری و یوسف می‌افته که اكثراً به قضیه‌ی استعمار و زورگویی خارجی‌ها مربوطه.
شخصیت‌ها خیلی واقعی نیستند. مثلاً زری یک زن نمونه‌ست و یوسف هم مرد نمونه و درستکار. شخصیت خسرو (پسر یوسف و زری) خیلی نچسب و مصنوعیه. شایدم من از اول داستان بهش حساسیت پیدا کردم. کتابی که شاهکار به حساب میاد نباید این مشکلات رو داشته باشه.
یه دسته بندی‌های مسخره‌ای وجود داره که می‌گه بوف کور بهترین رمان فارسیه و بعدش ملکوت و سووشون و جای خالی سلوچ و شازده احتجاب. یا ترتیبش یه‌کم فرق می‌کنه. مثلاً شازده احتجاب دومه. معلوم نیست چرا نظر خودشون رو بسط می‌دن به سلیقه‌ی همه‌ی مردم.

این کتاب در کتاب‌خوانه

روز ناشنوا

2010-01-02T20:13:00.000+03:30

لزلی آیوازیان
بهرنگ رجبی
نشر نیلا (مجموعه‌ی کتاب کوچک)/ چاپ اول۸۸/ ۱۶ صفحه/ ۵۰۰ تومان

«صحنه بسیار ساده است: یک صندلی.
احتمالاً یک چهارپایه.
شاید اسباب‌بازی‌هایی روی زمین.
زمان صحنه‌ی نخست اول صبح است.
زمان صحنه‌ی دوم اول عصر است.
مادری ناشنوا دارد با کودکی ناشنوا که روی صحنه حضور ندارد حرف می‌زند. حرف زدنش با صدای بلند است و نیز با زبان اشاره.»

هر توضیحی در مورد داستان بدم لو می‌ره. تمام نمايشنامه همين حرف زدن مادر با بچه‌ی ناشنواشه. در حد یک نمایشنامه‌ی خیلی کوتاه خوبه. ناراحت‌کننده هم هست. یعنی می‌تونه توی فرصت کمی که داره روی آدم تاثیر بذاره. تاثیرش روی من ناراحتی بود.

تیمبوکتو

2009-12-29T21:15:00.000+03:30

پل استر
شهرزاد لولاچی
نشر افق/ چاپ دوم ۸۶/ ۱۹۰ صفحه/ ۲۳۰۰ تومان

مهم‌ترین مشخصه‌ش اینه که داستان درباره‌ی زندگی یک سگه. اسم سگ مستر بونزه. صاحب مستر بونز شاعره. بعد اتفاق‌هایی می‌افته که صاحب‌های جدیدی پیدا می‌کنه. راوی سوم شخصه. طوری در مورد احساسات و فکرهای مستر بونز توضیح می‌ده که مسخره و غیرقابل باور نیست.
«حدود ساعت ده، گیر شش پسر یازده دوازده ساله افتاد. اول مثل این بود که شانس آورده، یکی دو ساعتی خیلی خوب از او پذیرایی کردند. پسرها به او چوب‌شور، سوسیس و ته‌مانده‌ی پیتزا دادند. مستر بونز در عوض سخاوت‌شان هر کاری بلد بود کرد تا آن‌ها را سرگرم کند. او خیلی با بچه‌ها سر و کار نداشت، اما طی سال‌ها به اندازه‌ی کافی دنیا دیده شده بود که بداند بچه‌ها پیش‌بینی ناپذیرند.»
اصلاً خسته کننده نیست. به نظر میاد نزدیک دویست صفحه در مورد زندگی یه سگ خوندن حوصله سر بر باشه اما نبود. خیلی از شب پیشگویی بهتر بود به نظرم. راحت و سریع خونده می‌شه و خیلی لذت‌بخشه.

شب پیشگویی

2009-12-23T09:45:00.000+03:30

پل استر
خجسته کیهان
نشر افق/ چاپ دوم۸۶/ ۲۷۱صفحه/ ۳۵۰۰ تومان

پشت جلد: «سیدنی ار از یک نوشت افزار فروشی دفتری جلدآبی می‌خرد. او که تا نه روز بعد در جادوی آن دفتر اسیر است، به دام پیشگویی‌های اسرارآمیز و رویدادهای شگفت‌آوری می‌افتد که زندگی زناشویی‌اش را به چالش می‌کشد و صحت دیدگاه‌هایش را با تردید روبه‌رو می‌سازد.»
بحث دفترچه‌ی جادویی و پیشگویی و تصادف که می‌شه من خود به خود جبهه می‌گیرم. این کتاب هم پر از این حرف‌هاست. راوی نویسنده‌ست و تازه از دست مریضی‌ش خلاص شده و برگشته خونه پیش زنش گریس. مثلاً وقتی تو دفترچه آبی داستان می‌نویسه زنش میاد تو اتاق و می‌بینه نیست. بعد راوی می‌گه همون‌جا بوده و داشته می‌نوشته. یعنی روح و جسمش موقع نوشتن از اون‌جا رفته بوده و... این قسمتش واقعاً توهین آمیز بود. داستان رو کاملاً نازل کرد.
چندتا داستان رو در دل داستان اصلی میاره و بیشترشون رو پادرهوا ول می‌کنه. مدام تصادف و اتفاق‌های عجیب پیش میاد که هیچ توجیهی نداره و آخر داستان راوی بدون هیچ دلیلی یک فرضیه درست می‌کنه که درست هم در میاد. احتمالاً همه‌ی این‌ها با پست مدرن دونستن کتاب توجیه می‌شه.
راوی یک‌سری از توضیحات رو توی پاورقی میاره. مثلاً درباره‌ی آشنایی‌ش با گریس چند صفحه توی پاورقی می‌نویسه. معلوم نیست چرا همین رو توی متن داستان ننوشته و مدام پاورقی آورده تا بعد از خوندشون آدم مجبور شه برگرده چند صفحه قبل و دوباره داستان رو دنبال کنه.

اسرار گنج دره‌ی جنی

2009-12-19T11:32:00.000+03:30

ابراهیم گلستان
نشر روزن/ چاپ دوم شهریور۵۷/ ۲۳۳ صفحه/ ۲۰۰ریال

این رمان از روی فیلمی که ابراهیم گلستان به همین اسم ساخته نوشته شده. معلوم نیست چه دلیلی داشته که از روی فیلمش رمان بنویسه. حالا اگر فیلمنامه رو چاپ می‌کرد توجیه داشت اما این‌که بر اساس فیلمش رمان بنویسه عجیبه. یعنی احتمالاً باید خیلی از ایده و فیلمی که ساخته خوشش اومده باشه که وقت گذاشته و یک رمان هم نوشته.
من خوشم نیومد. نه از نثرش و نه از داستان. داستان یه مردیه که تو ده‌شون گنج پیدا می‌کنه و اتفاق‌هایی که بعداً براش می‌افته. ولی شخصیت‌ها خوب پرداخت شده‌ن. پشت کل اتفاقات داستان هم یک ته‌زمینه‌ای از حقارت و بدبختی همه‌ی مردم هست که کاملاً احساس می‌شه. یعنی درکل خوشبینانه نیست. بعضی جاها کار می‌کشه به استعاره و به این وسیله می‌خواد منظورش رو صریح بگه. خودنش هم آسون نبود. یعنی وسط کتاب انگیزه‌ی کافی برای ادامه دادنش نداشتم.

این کتاب در کتاب‌خوانه

پرتره‌ی مرد ناتمام

2009-12-16T12:53:00.000+03:30

اميرحسين یزدان‌بد
نشر چشمه/ چاپ اول۸۸/ ۱۱۵ صفحه/ ۲۵۰۰ تومان

هشت‌تا داستان کوتاهه. داستان‌ها به هم مربوطند. یعنی بعضی از شخصیت‌ها توی چندتا داستان هستند یا لااقل اسمشون آورده می‌شه. این کار رو قبلاً مستور کرده و خودش هم از کیشلوفسکی الهام گرفته. توی بعضی از داستان‌ها این ایجاد ارتباط کرده زیادی به نظر میاد. انگار نویسنده چندتا داستان داشته و خواسته به هم مربوطشون کنه. شایدم این طوری نبوده باشه.
شخصیت محوری داستان‌ها مهرداد ناصریه. ادبیات خونده و مثل این‌که آدم عجیبیه که بقیه درکش نمی‌کنند. توی داستان دوم زن همسایه که برای توالت فرنگی رفتن میاد خونه‌ی مهرداد و زنش می‌نویسه: «توی توالت، کتاب دیشب پروفسوره را خواندم. اسم باحالی داشت: ترس و لرز. اما اصلاً ترسناک نبود. یکی مثل خودش کتاب را نوشته بود که مخش تعطیل بود و تو هیچی نمی‌فهمیدی. به سهیل گفتم برایم وسایل نقاشی بخرد. یک چیزی بکشم از مال آن‌ها خیلی خفن‌تر. همه‌اش را هم خرتوخر رنگی می‌کنم. من هم بلدم.» اینا تو ذوق می‌زنه.
داستان «برای مارسیای رذل عزیز» لحن عجیبی داره. راوی‌ش مهرداد ناصریه. اصلاً شبیه شخصیتی که تو داستان‌های قبلی ازش می‌بینیم نیست. ته بیشتر پاراگراف‌هام با «هان» تموم می‌شه که اصلاً در نیومده. مثلاً: «بعد فکر کردم شاید این هم خوابی است ناغافل، درست مثل باران آن روز، که بارید و هیچ‌کس یادش نیست هوا را ابری دیده باشد و گذاشتم سیگارم را تا ته پک بزنم و بعد بپرم و نپریدم و همه‌ی آن سه هفته را خواب ماندم یا پریدم و نفهمیدم که چه شد یا یک همچو چیزی. هان.»
درکل من رو یاد داستان‌های مستور انداخت. البته مایه‌های مذهبی نداره.

شب یک شب دو

2009-12-12T13:13:00.003+03:30

بهمن فرسی
سازمان چاپ و پخش پنجاه و یک/ چاپ اول ۱۳۵۳/ ۲۴۳ صفحه/ ۱۶۵ ریال

حرفی نیست که از زمان خودش جلوتر بوده. کمتر از حقش بهش توجه شده. مثلاً چرا «جای خالی سلوچ» انقدر معروفه ولی «شب یک شب دو» نه. این دوتا تقریباً توی یک دوره نوشته شده‌ن.
زاوش، راوی داستانه و داره نامه‌های دوست‌دختر سابقش رو می‌خونه و می‌سوزونه. وقتی خاطراتی که تعریف می‌کنه رو بذاریم کنار هم، طرح کلی داستان معلوم می‌شه. تاریخ نامه‌ها پشت سر هم نیست برای همین اتفاقات داستان رو با ترتیب نمی‌فهمیم.

چيزی كه آدم رو ناراحت می‌كنه اينه كه می‌بينه هر چی الآن هست اون موقع هم بوده. آدم‌های شبه هنری و اون‌هايی كه سعی می‌كنن هر طوری شده خودشون رو بكشن بالا و فقط مايه‌ی خنده‌ی بقيه می‌شن و جمع‌های مسخره‌ی شاعرا و نويسنده‌ها. توی مهمونی‌ای كه راوی و دوست‌های نقاش و شاعر و نويسنده‌ش هستن يكی اين شعر رو می‌خونه:

«هف،

لف،

كی چی گف؟

يه كم پف،

دو كم پف،

سه كم پف،

ممه‌ش پف،

همه‌ش پف.»

واقعاً هيچ پيشرفتی نكرديم. هنوزم كسايی كه تو اين جور جمع‌ها هستن اوج چيزی كه می‌تونن بسازن تو همین مایه‌هاست.

یه‌جا درباره‌ی یکی از زن‌های توی مهمونی توضیح می‌ده: «اين دبير افخم چند سالی سعی می‌كرد شاعر باشد. انگار مجموعه شعری هم به نامش منتشر شد. ولی نشد. گويا شب شعر پرخور و نوشی هم برايش ترتيب دادند. ولي خانم شاعره نشد. و بعد اكتفا كرد به اين كه شاعرپروری كند. اما از جماعت شاعرهای سربار سورچران هم غير از همين الف جاهد كسی در كنار خانم نماند. تا اين‌كه، بالاخره خانم، راه عرض وجود هميشگی را پيدا كرد. كلكسيونر شد.» عالیه. این آدم‌ها همیشه وجود دارند. اصلاً هم کم نیستند.

این کتاب در menu

زمان‌لرزه

2009-12-09T21:51:00.000+03:30

کورت ونه‌گوت
مهدی صداقت‌پیام
نشر مروارید/ چاپ دوم ۸۵/ ۲۸۱ صفحه/ ۲۹۰۰تومان

«رمانی بسیار لذت‌بخش... تصویری که ونه‌گوت از همسر اولش، برادرش و خواهرش ارایه می‌دهد، زیبا، دقیق، انتقادآمیز و دوست‌داشتنی است.» ولی به اون معنا رمان نیست. خیلی شبیه مرد بی‌وطنه که مجموعه مقاله‌ست. توی مرد بی‌وطن نظرش رو راجع به بعضی چیزها نوشته (البته طنزه). این‌جا هم همین کار رو کرده اما در مورد خودش و به خصوص خانواده‌ش بیشتر نوشته. زندگی یک نویسنده‌ی داستان‌های تخیلی رو هم تعریف می‌کنه در حین کتاب. اسم نویسنده گیلکور تراوته و تو بیشتر داستان‌های ونه‌گوت هست. آخر کتاب مترجم نوشته که این کتاب تلفیق رمان و زندگی‌نامه‌ست. قدرت طنزش زیاده حرف‌های خوبی هم می‌زنه ولی فکر کنم مرد بی‌وطن بهتر بود.

«به نظرم تکامل یافته‌ترین مخلوقات زمینی، زنده بودن را شرمآور و حتی چیزی بدتر از آن می‌دانند. دیگر چه برسد به موارد بحرانی‌تر، مثل وقتی که آرمانگرایان به صلیب کشیده می‌شوند. دو نفر از زنان مهم زندگیم، یکی مادرم و دیگری تنها خواهرم الیس یا الی، که هم‌اینک آن بالا در بهشت‌اند، از زندگی متنفر بودند و آن را با صراحت بیان می‌کردند. الی فریاد می‌زد، "تسلیم!، تسلیم!"
مارک تواین، بامزه‌ترین آمریکایی دوران خودش، در هفتاد سالگی مثل من به این نتیجه رسید که زندگی برای خودش و دیگران آکنده از فشارهای روحی است و این چنین نوشت: "از زمانی که به بلوغ رسیده‌ام، هرگز دلم نخواسته کسی از دوستانم که به دیار باقی شتافته‌، دوباره زنده شود." او این جملات را در مقاله‌ای آورده که پس از مرگ ناگهانی دخترش ژان نوشته است.»

عیش مدام

2009-12-05T11:07:00.003+03:30

ماريو بارگاس يوسا
عبدالله كوثری
نشر نیلوفر/ چاپ اول۸۶/ ۲۵۵صفحه/ ۳۵۰۰ تومان

فلوبر نویسنده‌ی محبوب یوساست و اما بوواری شخصیت محبوب داستانی‌ش. توی بخش اول درباره‌ی آشنایی‌ش با فلوبر و مادام بوواری توضیح می‌ده. این قسمت یه‌کم شبیه زندگی‌نامه‌ست. از این لحاظ که می‌گه در اون دوران چه حالی داشته و مادام بوواری براش راه فرار بوده. اما سریع از این قسمت رد می‌شه و در مورد فلوبر و کتابش توضیح می‌ده. بخش مهمی از توضیحاتش با استناد به نامه‌های فلوبر به آدم‌های مختلفه. طبیعتاً خوندن این نامه‌ها خیلی لذت‌بخشه.
«آدم وقتی الگوی واضحی پیش رو دارد همیشه خوب می‌نویسد و از تو می‌پرسم، این الگوی روشن را در کجا می‌توانیم بیابیم مگر در چشم‌انداز پرشکوه مصائب انسانی؟ این چیزها طعم خامی دارند که حرص آدمخواری را در ذهن بیدار می‌کنند.»
بخشی که در مورد علاقه‌ی فلوبر به پا توضیح می‌ده فوق‌العاده‌ست. در طول کتاب زندگی فلوبر رو هم شرح می‌ده. این‌که چطور از شر دکتر شده خلاص می‌شه و تمام وقتش رو می‌گذاره برای نویسندگی. و راجع به روابطش و دوست‌هاش و شکل‌گیری داستان مادام بوواری و... خیلی کتاب کاملیه.بخش بعدی درباره‌ی ویژگی‌های مادام بوواریه و بخش آخر درباره‌ی تاثیرش بر ادبیات جهان.
فلوبر کتاب رو پنج ساله نوشته. با وقفه‌های خیلی کوتاه که می‌شه به حساب نیاوردشون. بعضی روزها از صبح تا شب فقط یک جمله رو مدام تصحیح می‌کرده. اگر مادام بوورای رو خوندید حتماً این رو هم بخونید.

این کتاب در menu

خیابان یک‌ طرفه

2009-12-04T10:41:00.003+03:30

والتر بنيامين
حميد فرازنده
نشر مرکز/ چاپ سوم ۸۷/ ۱۳۰ صفحه/ ۲۳۰۰ تومان

پشت جلد نوشته: «این کتاب چنان که در نگاه نخست به نظر می‌آید یک کتاب گزین‌گویه نیست، بلکه مجموعه ای است از تصویرهای اندیشه‌گرانه. احضار چیزهایی است که بیان آن‌ها با واژه‌ها امکان‌پذیر نیست.»
نظم مشخصی نداره. متن‌های کوتاهی که پشت سر هم اومده و خیلی ربطی به هم نداره جز این‌که یک نویسنده درباره‌شون فکر کرده و نوشته. بعضی‌هاش خوب بود و یک‌سری هم برای من خیلی قابل فهم نبود.
«احساس اشمئزاز از تماس با حیوانات، در ترس شناخته شدن از طرف آن‌ها نهفته است. وحشتی که در ژرفای وجود آدمی نهفته است، ریشه در این آگاهی مبهم دارد که چیزی چنان نزدیک با حیوانت در او هست که ممکن است حیوان آن را شناسایی کند.»
«اگر کسی که خیلی به ما نزدیک است در حال مرگ باشد، در ماههای در پیش چیزی هست که ما به طرزی مبهم آن را درمی‌یابیم: چیزی که -هر چقدر هم بخواهیم آن را با او در میان بگذاریم- تنها به خاطر فقدانش است که رخ می‌نماید. سرانجام به زبانی به او درود می‌فرستیم که او دیگر چیزی از آن سر در نمی‌آورد.»
آخر کتاب هم دومقاله در مورد بنیامین داره از سوزان سونتاگ و تئودور آدورنو.

پدرو پارامو

2009-12-02T22:38:00.000+03:30

خوان رولفو
احمد گلشیری
نشر آفرینگان/ چاپ سوم۸۷/ ۲۱۹ صفحه/ ۱۸۰۰ تومان

توی این کتاب در درجه‌ی اول داستان مهم نیست، فضاسازی مهمه. فصل‌های کتاب درهمه و نظم نداره. این به ابهامی که توی کل فضای داستان هست کمک می‌کنه.
فضایی که درست کرده عالی‌یه. یعنی چیزی داره که تو هر داستان آمریکای لاتینی پیدا نمی‌شه. شبیه خط سیر اصلی داستان و اتفاقاتی که می‌افته ممکنه وجود داشته باشه اما فضای داستان مخصوص به خودشه. مثلاً وقتی بارون میاد (و اون‌جا همیشه شرجی و بارونی و گرمه) و خاک و قبرها نم می‌کشن، مرده‌ها شروع می‌کنن به حرف زدن و صداشون از زیر خاک شنیده می‌شه.
توی خوب بودنش حرفی نیست. فقط گفته جزء ده‌تا رمان بزرگ قرنه. من در حد رمان قرن ازش خوشم نیومد. خوش دستم هست و راحت خونده می‌شه گرچه اسم زیاد داره و اسم‌ها شبیه هم‌اند. آخرش هم یک مصاحبه با خوان رولفو داره و درباره‌ی زندگی‌ش هم توضیح می‌ده.

این کتاب در «کتاب‌خوانه»

زیرکی

2009-11-25T08:07:00.000+03:30

مارگارت ادسن
رحیم قاسمیان
نشر نیلا/ چاپ اول ۸۶/ ۸۰ صفحه/ ۱۵۰۰ تومان

نمایشنامه‌ست و برنده‌ی جایزه‌ی پولیتزر ۱۹۹۹ شده. اصل داستان اینه: یه زن پنجاه ساله که استاد دانشگاه و متخصص شعر قرن هفدهمه سرطان گرفته و تو بیمارستانه. آدم منضبط و خشکیه و زندگی رو خیلی جدی می‌گیره. موقعی که توی بیمارستانه کم‌کم نظرش عوض می‌شه. یعنی ارزش روابط انسانی رو درک می‌کنه و این حرفا.
توی سریال‌های خودمون نمونه‌ش رو زیاد داشتیم. طرف با همه بد رفتار می‌کنه اما وقتی مریض می‌شه می‌فهمه چقدر آدم‌ها مهربونند و قبل از این‌که بمیره تغییر می‌کنه.
سعی کرده نمایشنامه طنز باشه ( اصلاً فکر کنم یه جا خودش می‌گه که طنزه ).
بعضی وقت‌ها مستقیم با تماشاگر صحبت می‌کنه. مثلاً می‌گه: «اصلاً قصد ندارم قصه‌ی نمایشنامه رو لو بدم، ولی گمان می‌کنم که در پایانش، می‌میرم.» در کل از این کارها زیاد داره.
نمی‌دونم چه‌طوری برنده شده. البته دیالوگ‌های خوب داره. اون داستانی که راجع به خرگوشه توی خشکسالی و دروغ می‌گفت مال این نمایشنامه‌ست:
«روزی، روزگاری، خرگوش کوچولویی بود که خیلی دلش می‌خواست از خونه‌ش فرار کنه. یک روز به مادرش می‌گه من می‌خوام از این خونه فرار کنم. مادرش می‌گه اگه فرار کنی، من دنبالت می‌آم. چون تو خرگوش کوچولوی من هستی. خرگوش کوچولو جواب می‌ده اگه دنبالم بیای...»

نمی‌دونم فردا چی می‌شه

2009-11-23T11:54:00.001+03:30

تنسى ویلیامز
بابک تبرایی
نشر نیلا (مجموعه کتاب کوچک، نمایشنامه) / چاپ اول۸۴/ ۲۴صفحه/ ۵۰۰تومان

خیلی قدرتمنده. این نمایش‌نامه یک چیز عجیبی با خودش داره. خیلی کوتاهه اما توی ذهن آدم می‌مونه در حالی که اتفاقی هم توی نمایش نمی‌افته. گرچه نباید قضیه رو بزرگ کرد. اگه دقیق ببینیم می‌فهمیم چه چیزی باعث عجیب بودنش شده. مثلاً این‌که دیالوگ‌ها چه‌طوری نوشته شده‌ند تا این حال و هوا رو درست کنند.
این رو کتاب‌خوانه پیشنهاد کرد. خودش چون خیلی خوشش اومده معرفی‌ش نکرده.
آدم علاقه‌ای نداره راجع به این کتاب حرف بزنه.

جهان و تاملات فیلسوف (گزیده‌هایی از نوشته‌های آرتور شوپنهاور)

2009-11-21T10:09:00.000+03:30

آرتور شوپنهاور
رضا ولی‌یاری
نشر مرکز/ چاپ دوم۸۷/ ۲۶۳صفحه/ ۴۱۰۰ تومان

شوپنهاور کتابی به این اسم نداره و خود مترجم یک گزیده درست کرده. دو بخش اصلی داره: کلیت فلسفه‌ی شوپنهاور، نظراتش درباره‌ی نویسندگی و نبوغ و فکر کردن. بخش اول هشت تا فصل داره: اثبات اراده‌ی حیات، متافیزیک عشق، در باب زنان، در باب عبث بودن وجود، در باب آلام جهان، در باب خودکشی، در باب جاودانگی، راه رستگاری.
حرف‌هاش توی متافیزیک عشق با عقل جور در نمیاد. می‌گه ما در نهایت به کسی علاقه پیدا می‌کنیم که بهترین فرزند رو برای ما بیاره یعنی اراده‌ی حیات به جای ما انتخاب می‌کنه. یعنی همه‌ی انتخاب برای تناسب بچه‌ایه که بعداً قراره به وجود بیاد.
درباره‌ی زن‌ها هم که حرف‌هاش معروفه. «وقتی ملاحظه کنید که فرهیخته‌ترین زنان هم هرگز اثری منحصر به فرد در هنرهای زیبا خلق نکرده و هیچ موفقیت ماندگاری در هیچ حوزه‌ای از علم و دانش کسب نکرده، تصدیق خواهید کرد که نمی‌توان هیچ انتظاری از ایشان داشت.»
حرف‌هایی که درباره‌ی عبث بودن وجود و دردهای جهان و خودکشی می‌زنه عالی‌اند.
بخش دوم هفت فصل داره: در باب نویسندگی و سبک، در باب مطالعه و کتب، در باب خوداندیشی، در باب اهل فضل، چهره‌شناسی، در باب نبوغ و ملاحظات روانشناختی.
ترجمه خیلی جالب نیست. از «رانه» و «لمحه» و «سلاسه» و این جور کلمات کم استفاده نکرده. من نمی‌دونم این جمله درسته یا نه: «مگر رنج که محصول مستقیم و غایت معمول زندگی است، هدفی برای هستی انسان متصور نمی‌توان شد.» به نظرم باید به جای «مگر»، «به جز» بیاد. یک‌جمله‌ی سؤالی هم با «آیا چگونه» شروع می‌شد که حالا پیداش نمی‌کنم.
«نشان نبوغ آن درختی است که با وجود توفان ناملایمات میوه‌های گلگون خود را بر شاخه‌ها حفظ کرده و شعارش این است که Dum convellor mistescunt یا comquassata sed ferax » این‌جا پانوشت یا هیچ چیز دیگه‌ای نداره.
کتاب خوبیه اما «در باب حکمت زندگی» برای شروع بهتره. «جهان همچون اراده و تصور» هم چاپ شده. نشر مرکز و همین مترجم.

بهار ۶۳

2009-11-20T09:39:00.000+03:30

مجتبا پورمحسن
نشر چشمه/ چاپ اول۸۸/ ۱۰۰ صفحه/ ۲۲۰۰تومان

راجع به یک مرد سی و دو ساله‌ست که به زنش تهمینه خیانت می‌کنه و می‌ره با میترا و به میترا خیانت می‌کنه و می‌ره با سما. از اول داستان این رو توضیح می‌ده. یعنی اتفاق رو به جلو نداریم و مدام توی فلاش‌بک‌ روابط آدم‌ها رو می‌بینیم.
فرزین شخصیت اصلی داستان مترجم یک شرکت معمولی تو شهر رشته. کل اتفاق‌ها توی رشت می‌گذره. شخصیت اصلی آشفته داستان تعریف می‌کنه که بایدم همین طور باشه اما بعضی جاها مصنوعی به نظر میاد. وقتی آدم می‌گه این‌جا خود نویسنده داره کلی حال می‌کنه از این‌که این حرف به ذهنش رسیده. این دیگه اجتناب‌ناپذیره ولی می‌ره رو اعصاب. توی داستان‌های خارجی کمتر به چشم میاد. شاید به خاطر همین خارجی بودنش باشه.
خیلی ارجاع به سینما و ادبیات داره. از فیلم‌ها و کتاب‌های مختلف حرف می‌زنه که به جز چند تا، خیلی لزومی نداشته. شخصیت اصلی یک بیماری داره که بد بودن حالش رو تشدید کنه. می‌تونست هر بیماری‌ای رو انتخاب کنه اما رفته سراغ بیماری مقعد. خیلی انتخاب جالبیه. از یک طرف عشق و خیانت و احساس و این چیزا و از یک طرف درد مقعد. می‌گه هر موقع درد روحی شدیدتری دارم دوست دارم درد مقعدم بیاد سراغم که یادم بره اما درست همون موقع‌ها مقعدم هیچ مشکلی نداره.

تخیل

2009-11-19T15:38:00.001+03:30

آر. ال. برت

مسعود جعفری

نشر مرکز/ چاپ سوم۸۶/ ۱۰۶صفحه/ ۱۷۰۰تومان

کتاب سه فصل داره: تخیل و تداعی معانی، تمایز خیال و تخیل از نظر کالریج، سمبل و مفهوم. فصل اول در مورد اولین تحلیل‌ها از تخیل و شعره. از افلاطون و ارسطو شروع می‌کنه و می‌رسه به هابز و لاک. مثلاً از نظر هابز تخیل باید با سنجش عقلانی مهار بشه. یعنی ذاتاً ارزشمند نیست و باید در خدمت یک هدف دیگه باشه.

فصل اول بهترین قسمت کتابه. فصل دوم و سوم بر اساس نظریات کالریج نوشته شده و تخصصیه. کالریج بین خیال و تخیل فرق می‌گذاره: «خیال فرآیندی مبتنی بر تداعی است و تخیل فرآیندی است خلاق»

درباره‌ی زندگی کالریج و عقایدش هم توضیح می‌ده در حالی که خیلی لزومی نداره. یعنی بیشتر از این‌که کتاب در مورد تخیل باشه در مورد نظرات کالریجه.

قبل از این‌که بخونمش فکر می‌کردم راجع به فرآیند تخیل باشه. موضوعش این نیست. فقط سه چهار صفحه‌ش رو می‌شه به این قضیه ربط داد.

نمی‌توانم به تو فکر نکنم سیما

2009-11-12T15:19:00.001+03:30

محمد حسینی

نشر ثالث/ چاپ اول۸۸/ ۷۵صفحه/ ۱۸۰۰ تومان

هشت‌تا داستان کوتاهه. داستان اول نامه‌ی یک برادر به خواهرشه. اما اصلاً به نامه نمی‌خوره. یعنی توی نامه فلاش‌بک می‌زنه و دیالوگ‌های دقیق از گذشته میاره. اما به هر حال بهترین داستان کتابه.

«بی‌ربط؟ بازی‌ای نبود ذره ذره پیش برده شده؟ از همان نخست، از همان اول بار آمدنش، هیجانی سیل‌وار را پنهان کردنش، شور جوانی و شیطنت را لگام زدنش، دستنوشته‌ها را مؤدبانه روی میز گذاشتنش و نگاه را به زمین دوختنش تا شوخ‌چشمی فواره‌وار آن دو چشم آهووش پنهان بماند؟» داستان دوم همچین نثری داره.

داستان چهارم در مورد یک زوج روشنفکر و بامطالعه‌ست که جمعه‌ها فیلم جدی دیدن و کتاب خوندن رو کنار می‌گذارند و برخلاف بقیه‌ی روزها سفره پهن می‌کنند و غذا می‌خورند و رابطه‌ی خیلی عاشقانه‌ای دارند. البته یک نکته‌ای رو آخر داستان می‌فهمیم كه داستان رو مصنوعی‌تر می‌کنه.

بقیه‌ی داستان‌ها هم همین‌طورند. بیشترشون زودتر از وقتی که حدس می‌زنید تموم می‌شن. البته ممکنه من چون از اول خوشم نیومد سرسری خونده باشم.

دیوارگذر

2009-11-11T14:22:00.008+03:30

مارسل امه

اصغر نورى

نشر ماهی/ چاپ اول ۸۸/ ۱۶۷ صفحه/ ۲۵۰۰ تومان

پنج‌تا داستان کوتاهه. توی چهارتا از داستان‌ها اتفاقات غیرواقعی می‌افته و در کل حال و هوای داستان‌ها فانتزیه. مثلاً داستان اول در مورد کارمندیه که از یک روز این توانایی رو پیدا می‌کنه که از دیوارها رد بشه. می‌شه گفت به «تارک دنیا مورد نیاز است» شباهت داره. به خصوص داستان اول و آخر. اما اون سرخوشی تارک دنیا رو نداره. یعنی معمولاً داره یک جنبه‌ی زندگی آدم‌ها رو مسخره می‌کنه و با لحن تلخ موقعیت طنز درست می‌کنه. این‌طور که توی مقدمه نوشته نویسنده‌ی معروفیه و این اولین کتابیه که ازش ترجمه شده.

پشت جلد: «مارسل امه نگاه بدبینانه‌ای نسبت به جهان دارد، ولی این نگاه به جای منتهی شدن به یاس و پوچی به طنزی سیاه می‌رسد. او با شلاق طنز به تمام حماقت‌های جمعی حمله می‌کند. با این حال اهل پند و موعظه نیست و قبل از هر چیز می‌خواهد سرگرممان کند و با درآمیختن واقعیت و خیال ما را از فشار روزمرگی برهاند.»

در باب حکمت زندگی

2009-11-08T17:18:00.017+03:30

آرتور شوپنهاور

محمد مبشرى

نشر نیلوفر/ چاپ اول۸۸/ ۲۷۷صفحه/ ۵۵۰۰ تومان

درکل توی تاثیرگذار بودن کتاب‌ها مخوصاً داستان‌ها حرفه. حالا این‌که داستان نیست و فلسفه هم نمی‌شه حسابش کرد، اما واقعاً تاثیرگذار بود. البته بستگی به این داره که با حرف‌هاش موافق باشید یا نه. اگر موافق باشید حقیقتاً لذت‌بخش و تاثیرگذاره. هیچ کتابی به این اندازه خوشحالم نکرده بود. منظور شوپنهاور از حکمت زندگی، اینه که چطور زندگی رو تنظیم کنیم تا در حد امکان دلپذیر و همراه با سعادت باشه و معتقده تا حالا کسی کتابی به این مضمون ننوشته. می‌گه سرنوشت انسان از سه مشخصه‌ی اساسی به وجود میاد: ۱- آنچه هستیم (شخصیت انسان اعم از سلامت و زیبایی و خصوصیات اخلاقی و هوش و تحصیلات) ۲- آنچه داریم (هر نوع مالکیت و دارایی) ۳- آنچه می‌نماییم (عقیده‌ی دیگران درباره‌ی ما که به آبرو و مقام و شهرت تقسیم می‌شود.) بعد درباره‌ی این سه مشخصه توضیح می‌ده و استدلال می‌کنه که مورد اول بیشتر از هر چیزی در سعادت ما موثره. به اعتقاد شوپنهاور زندگی انسان‌ها دو سر طیف داره: رنج و کسالت. اقشار رو به پایین اجتماع مدام تلاش می‌کنند تا از رنج فرار کنند. اقشار رو به بالا گرفتار کسالت و بی‌حوصلگی هستند و سعی می‌کنند به روش‌های مختلف مثل مصرف کردن یا سرگرمی از این کسالت بیرون بیان. «کسی که از نظر ذهنی پرمایه است، در درجه‌ی اول طالب این است که از رنج و ناراحتی آزاد باشد و آرامش و فراغت داشته باشد و درنتیجه، به دنبال زندگی آرام، با قناعت و در حد امکان، بدون درگیری است. از این‌رو، پس از اندک آشنایی با کسانی که به اصطلاح همنوع او هستند، به انزوا کشانده می‌شود و اگر شعوری در حد کمال داشته باشد، تنهایی را برمی‌گزیند. زیرا هرچه آدمی بیشتر در درون خود مایه داشته باشد، از بیرون کم‌تر می‌خواهد و دیگران هم کم‌تر می‌توانند چیزی به او عرضه کنند. از این‌رو، بالا بودن شعور به دوری از اجتماع منجر می‌گردد.»

کاملاً از بالا نگاه می‌کنه و به مردم بد و بیراه می‌گه. در نهایت برای توانایی فکری ارزش قائله و مشغولیت به اون و تنهایی رو بهترین راه سعادت می‌دونه. حالا این فعالیت ذهنی می‌تونه فلسفه یا انواع هنرها باشه و مثال‌هایی که میاره هم توی همین دو گروه قرار می‌گیرند. در مورد اهمیت دادن به نظر مردم می‌گه که این اهمیت مستقیم و بی واسطه نیست، بلکه از این جهت که رفتار دیگران در قبال ما رو تعیین می‌کنه اهمیت داره: «آنچه در ذهن دیگری می‌گذرد، برای ما فی‌نفسه بی‌اهمیت است و اگر به سطحی بودن و پوچی افکار، محدود بودن مفاهیم، حقارت طرز فکر، واژگونگی عقاید و اشتباهات فراوانی که در ذهن غالب اشخاص وجود دارد به قدر کافی پی ببریم، و علاوه بر این به تجربه بیاموزیم که مردم با چه تحقیری از کسی سخن می‌گویند که دیگر هراسی از او ندارند یا گمان می‌کنند، حرفشان به گوش او نخواهد رسید، در این صورت به تدریج در برابر نظر دیگران بی‌اعتنا می‌شویم.» بخش دوم کتاب اندرزها و اصول عملی درباره‌ی این سه مشخصه‌ست و بخش آخر درباره‌ی تفاوت انسان در سنین گوناگون. تقریباً همه‌ی مطالب کتاب برای ما مصداق داره به جز بخشی که درباره‌ی آبروی شهسواری و دوئل کردنه که شوپنهاور شدیداً ازش انتقاد می‌کنه.

فلسفه‌ى قاره‌اى

2009-11-02T09:48:00.003+03:30

سايمون كريچلى

خشايار ديهيمى

نشر ماهى (مجموعه‌ى مختصرمفيد) / چاپ اول۸۷/ ۱۹۹صفحه/ ۳۰۰۰ تومان

اين‌طور كه اين‌ كتاب نوشته، فلسفه‌ى قاره‌اى در يك توضيح ساده، فلسفه‌ى قارهى اروپا منهاى كشورهاى انگليسى‌زبانه. در كل بين ساكنان كشور‌هاى انگليسى‌زبان با بقيه‌ى اروپا جدايى فرهنگى و سياسى و... وجود داره. فلسفه‌ى قاره‌اى به نوعى نقطه‌ى مقابل فلسفه‌ى تحليلى يا فلسفهى انگليسى- آمريكاييه. توى بيشتر فلسفه‌ها رابطه‌ى شناخت و حكمت خيلى مشخص نيست. يعنى سؤال‌ها بيشتر نظرى‌اند و جوابى به سؤال‌هاى عملى‌تر داده نمى‌شه. مثلاً اين‌كه چطور مى‌شه زندگى بهترى داشت. فلسفه‌ى قاره‌اى سعى مى‌كنه اين شكاف رو پر كنه و به حكمت هم بپردازه.

اين‌هايى كه نوشتم از پيشگفتار كتاب بود. توى فصل اول در مورد شكاف بين شناخت و حكمت بيشتر توضيح مى‌ده و توى فصل دوم در مورد سرچشمه‌هاى فلسفه‌ى قاره‌اى. در كل فلسفه‌ى قاره‌اى و فلسفه‌ى تحليلى دوتا مبناى متفاوت دارند. فلسفه‌ى قاره‌اى از كانت شروع مى‌شه و با هوسرل ادامه پيدا مى‌كنه و فلسفه‌ى تحليلى بر مبناى منطق فرگه‌ست.

هايدگر از نماينده‌هاى فلسفه‌ى تحليليه و يك فصل كتاب در مورد اختلاف اون و كارناپه. هايدگر معتقده سؤال‌هاى فلسفى رو نمى‌شه در حد پژوهش علمى تقليل داد. پس در مورد متافيزيك هم نمى‌شه كار رو با تحليل منطقى تموم كرد. اما كارناپ معتقده همه‌ى سؤال‌ها با تحليل منطقى جواب داده مى‌شه و تنها راه شناخت همينه.

بخش عمده‌ى كتاب در مورد همين اختلافه. فلسفه‌ى تحليلى وقتي به افراط كشيده بشه به علم‌زدگى تبديل مىشه واگر فلسفه‌ى قاره‌اى به افراط كشيده بشه به وهم‌زدگى تبديل مي‌شه. منتها يكى از عمده اختلاف‌هاى اين دوتا مكتب نحوه‌ى قرائت كانته. يعني اين‌كه چه‌جورى كانت رو تحليل كنيم. بنابراين لازمه كه خواننده‌ها كانت رو خونده باشن كه من درست نخونده بودم. اما زبان كتاب پيچيده نيست و همين‌طورى‌ام چيزاى زيادى دستگيرتون مى‌شه. اين مجموعه‌ى «مختصرمفيد» خيلى به درد بخوره. از قطع كتاب و سر وشكلش بگير تا اين‌كه راحت خونده مى‌شه و ترجمه‌هاى خوبى هم داره.

حافظه‌ی شکسپیر

2009-10-31T15:57:00.003+03:30

خورخه لوئيس بورخس

ترجمه‌ی بابك تبرايى

نشر نيلا (مجموعه‌ى كتاب كوچك)/ چاپ اول۸۵/ ۱۲ صفحه/ ۵۰۰تومان

هرمان سورگل، شخصيت اصلى داستان، يك اديب آلمانيه كه محور بيشتر تحقيقاتش شكسپير بوده. يك روز يكى از همكارهاش پيشنهاد مى‌كنه كه حافظه‌ى شكسپير رو به عنوان هديه از اون قبول كنه و توضيح مى‌ده كه وقتى توى ارتش پزشك بوده يك سرباز صفر كه دوبار تير خورده و نزديك مرگ بوده اين حافظه رو بهش تقديم كرده. سورگل حافظه رو قبول مى‌كنه و داستان پيش مى‌ره.

عجيب بودن داستان بيشتر به خاطر همين طرح كلى‌شه. بعد از قبول حافظه، داستان روند آروم و معقولى داره و در عين حال همه چيز توى هاله‌اى از قديمى و موهوم بودن میگذره كه خيلى توضيح دادنى نيست و احتمالاً توى بيشتر داستان‌هاى بورخس وجود داره.

توى يكى از صحنه‌هاى داستان، دوست سورگل يك حكايت مى‌گه: «در پنجاب يك‌بار يكى از رفقا گدايى را به من نشان داد. حتماً مى‌دانيد كه در قصص اسلامى، شاه سليمان حلقه‌اى داشته كه به او اجازه مى‌داده زبان پرنده‌ها را بفهمد. آن زمان همه اعتقاد داشتند كه اين گدا به طريقى همان حلقه را به دست آورده است. قيمت اين شىء چنان بالاتر از هر تخمينى بود كه گداى بيچاره هرگز نتوانست بفروشدش، عاقبت هم در يكى از صحن‌هاى مسجد فاضل‌خان در لاهور فوت كرد.» قبول كردن حافظه‌ى شكسپير براى سورگل تبعات داره. مثل اين‌كه توى اين حكايت فهميدن زبان پرنده‌ها براى گدا تبعات داشته باشه و در نهايت باعث پشيمونی گدا بشه. در كل اين مضمون تا حالا زياد تكرار شده. يعنى مايه‌ى اصلى داستان چيز تازه‌اى نيست اما شيوه‌ى روايتش جالبه. مثلاً شخصيت سورگل كاملاً توى نثر داستان تاثير گذاشته. يعنى نثر داستان علمى و محققانه‌ست.

ساعت ۲۵/ اشخاص

2009-10-29T10:55:00.003+03:30

محسن محبى

نشر نى (دور تا دور دنيا، نمايش‌نامه) / چاپ اول ۸۸/ ۱۲۸ صفحه/ ۲۰۰۰تومان

دو تا نمايش‌نامه‌ست: ساعت ۲۵ و اشخاص. ساعت ۲۵ چهار تا شخصيت داره: ماكى، هرزى، هوشى و مامان. ماكى و هوشى برادرند و هرزى نامزد هوشى‌يه. ماكى سر به راه و منظمه و براى شركتى كار مى‌كنه كه تمام شهر مال رئيس اون شركته و حالا چون ماكى يك سرى برگه‌ى ارقام رو گم كرده داره اخراج مى‌شه. ولى هوشى كار درست و حسابى نداره چون از صاحب شركت متنفره و دليل اين موضوع رو تقريباً آخر نمايش‌نامه مى‌فهميم. در كل اصلاً ايرانى نيست. يعنى نوع روابط و ديالوگ‌ها هم شبيه نمايش‌نامه‌هاى خارجيه. اين باعث مى‌شه نمايش‌نامه تصنعى بشه. توى داستان‌هايى كه نويسنده‌هاى ايراني با شخصيت‌ها و فضاى غربى مى‌نويسند هم اين وجود داره. به نظر من مشكل ساعت ۲۵ همينه.

اشخاص سه تا شخصيت داره: مرد اول، مرد دوم، مرد سوم. اين سه نفر توى يك فضاى شبيه به حياط پشت سر هم میدوند. هر سه تا به خاطر جنايتى كه انجام دادند محكوم شدند و الآن توى زندانند اما هيچ‌كدوم چيزى يادشون نمياد. يه‌كم شبيه در انتظار گودوئه. از لحاظ كودنى شخصيت‌ها و تفسير نهايى كه از نمايش‌نامه مى‌شه. يعنى احتمالاً اين سه‌تا تمثيلى از وضعيت ما توى دنيا هستند.

قراره چندتا نمايش‌نامه‌ى ديگه از همين نويسنده توى اين مجموعه چاپ بشه. محسن محبى الآن بيست‌وهفت سالشه. خيلى جاى پيشرفت داره.

سیاست

2009-10-28T10:24:00.004+03:30

كنت ميناگ

بهمن دارالشفايى

نشر ماهى/ چاپ اول 87/ 176 صفحه/ 3000تومان

مجموعه‌ى «مختصر مفيد» ترجمه‌ى يك سرى از كتاب‌هاى آكسفورده و تا حالا سياست و منطق و فلسفه‌ى سياسى و فلسفه‌ى قاره‌اى‌ش رو نشر ماهى چاپ كرده. توى فصل اول توضيح مى‌ده چرا مستبد‌ها به عالم سياست تعلق ندارند و مى‌گه: «امكان ظهور استبداد در هيچ مكان يا زمانى منتفى نيست. بسيارى از كشورها هنوز به اين شكل اداره مىشوند، و در اين كشورها هر لحظه تهديد رنج يا مرگ وجود دارد؛ زندگى در اين كشورها مثل زندگى در يك ديوانه‌خانه است.» ضربه‌ى اول رو همين‌جا مى‌زنه و به ما يادآورى مىكنه كه از نظر اون زندگى توى كشورى مثل كشور ما فرقى با بسترى بودن توى تيمارستان نداره. اگر قرار باشه مشكلى با اين كتاب داشته باشيم همين‌جاست. چون نويسنده توى حكومتى مثل ما نبوده و قضاوتش مثل ما نيست.

اين كتاب قراره يك آشنايى كلى راجع به سياست به دست بده و كاملاً همين كار رو مىكنه. اول در مورد يونان و روم باستان و تفاوت نظر مردم اين دو منطقه در مورد سياست توضيح مى‌ده و بعد درباره‌ى نقش مسيحيت و ظهور فرد. فصل‌هاى بعدى كتاب: ايجاد دولت مدرن، چگونه يك جامعه‌ى مدرن را تحليل كنيم؟ روابط بين دولت‌ها: چگونه قدرت را متعادل كنيم؟، تجربه‌ى سياست: چگونه يك سياست‌ورز باشيم؟، تجربه‌ى سياست: احزاب و آموزه‌ها، تجربه‌ى سياست: عدالت، آزادى و دموكراسى، بررسى سياست با ديدگاه علمى، ايدئولوژى سياست را به مبارزه ميطلبد، آيا سياست مى‌تواند از قرن بيست و يكم جان سالم به در ببرد؟

نكته‌ اين‌جاست كه سياست با خيلى چيزها همپوشانى داره و به همين خاطر نويسنده بعضى جاها حرف‌هاى فوق‌العاده‌اى ميزنه كه خيلى هم به سياست مربوط نيست. مثل اين: «تجربه نشان داده است كه يك مشكل صرفاً به قيمت ايجاد مشكلات جديد، حل مى‌شود، اگر اصلاً حل‌شدنى در كار باشد.»

درآمدى بر مدرنيسم در ادبيات

2009-10-23T20:21:00.001+03:30

اميرعلى نجوميان

نشر رسش/ چاپ اول83/ 16 صفحه/ 650 تومان

نشر رسش يك مجموعه به اسم «نگاه كوتاه» داره. درباره‌ى نظريه‌هاى ادبى اين كتاب‌ها رو منتشر كرده: نقد فرماليستى، ساخت‌شكنى در فرايند تحليل ادبى، ساخت‌گرايى و نقد ساختارى، ادبيات و نقد فمينيستى، هرمنوتيك و ادبيات، پست‌مدرنيسم در ادبيات و همين درآمدى بر مدرنيسم در ادبيات.

خيلى خلاصه و ساده نوشته شده و هدف كتاب هم همين بوده. اول در مورد تفاوت مدرن و مدرنيته توضيح مىده و بعد درباره‌ى ادبيات مدرنيست. اين بخش كتاب بهتر از ادامه‌شه. ادامه‌ى كتاب معرفى چهره‌هاى بزرگ ادبيات مدرنيستى آمريكا و اروپاست و بعد درباره‌ى مكاتب ادبى اين دوره مثل سمبوليسم و دادائيسم و ... توضيح مختصرى مى‌ده. قسمت آخر هم در مورد مدرنيسم در ادبيات ايرانه و نيما و شاملو و فروغ و هدايت و چوبك و گلشيرى رو معرفى كرده.

دركل خيلى خلاصه‌ست. مثلا در مورد كامو نوشته: «داستان‌نويس، نمايش‌نامه‌نويس و مقاله‌نويس فرانسوى. از ديد كامو، طبيعت و موقعيت انسان هجو و پوچ است و وظيفه هنرمند بيان موقعيت انسانى است.»

گرسنه

2009-10-19T15:31:00.004+03:30

كنوت هامسون

احمد گلشيرى

نشر نگاه/ چاپ دوم87/ 259صفحه/ 4000تومان

صفحه‌ى اول، زير عنوان كتاب نوشته شده: «كلاسيك‌هاى مدرن». كنوت هامسون برنده‌ى جايزهى نوبل ادبيات سال 1920 بوده و از 1859 تا 1952 زندگى كرده. احتمالاً اين كتاب بايد قبل از دهه‌ى بيست چاپ شده باشه. به هر حال كتاب مدرنى محسوب مى‌شه و يك‌جا خوندم كه به جريان سيال ذهن نزديكه.

شخصيت اصلى داستان يك مقاله‌نويس آس و پاس و بدبخته و تقريباً در تمام طول داستان گرسنه‌ست. اكثر اوقات پولى براي خريدن غذا نداره و وقتى هم پولى به دست مياره هدرش مى‌ده. به نظرم مهم‌ترين ويژگى كتاب، تغييرات ناگهانى راوى‌يه. با يك اتفاق كوچك همه‌چيز به نظرش خوب و دوست‌داشتنى مياد اما دودقيقه‌ى بعد اين احساس رو نداره. اين براى هر كسى پيش مياد اما نوشتنش طورى كه باورپذير باشه سخته. اين كار رو خيلى خوب انجام داده. داستان توى نوروژ و شهر اسلو میگذره. فضاى شهر و خيابون‌ها مثل هوا سرده اما شخصيت اصلى بيشتر وقت‌ها بى‌قيدانه رفتار مى‌كنه و كارهاى عجيبى ازش سر مى‌زنه و قابل ترحمه. يعنى شبيه بقيه‌ى آدم‌هاى اون منطقه نيست.

انگار اين كتاب به اندازه‌ى لياقتش توى ايران شناخته نشده. درحالى كه اسم احمد گلشيرى اطمينان‌بخشه. ترجمه تقريباً به زبان محاوره‌ست كه با شرايط داستان مناسبه و خوندن رو راحت‌تر میكنه.

بعد از عروسى چه گذشت

2009-10-17T00:14:00.005+03:30

رضا براهنى

نشر نگاه/ چاپ اول88/ 109صفحه/ 2000تومان

كل داستان تو زندان مى‌گذره و مثل اين‌كه از بهترين كتاب‌هاى ادبيات زندان محسوب مى‌شه. اگر بشه اين اسم رو گذاشت. مثلا يك بخش عمده از همسايه‌هاى احمد محمود توى زندان مى‌گذره اما نمى‌دونم جزو ادبيات زندان به حساب مياد يا نه. ولى اين كه داستان توى زندان ميگذره نبايد باعث بشه از خوندنش منصرف بشيد. ماجراى مرديه كه توى مدرسه و جلوى بقيه‌ى معلم‌ها به شاه فحش مى‌ده و فرداى اون روز مى‌برندش زندان. مدام شكنجه مى‌شه به خاطر اين‌كه يك‌بار از روى عصبانيت به شاه فحش داده. (اين‌جا اين سؤال پيش مياد كه ساواك از سازمان اطلاعات خودمون بدتر بوده؟ و جوابش رو بايد بعداً بگيريم).

زن راوى (رحمت شهیر) تقريباً مهمترين دغدغه‌ى راويه. تازه چندماهه ازدواج کرده و نگرانه که زنش رو از دست بده. در نهايت تصميمى که تو زندان ميگيره مهمه که قابل توضيح نيست.

نثر کتاب قويه و درکل داستان خواننده رو همراه خودش ميکشونه وچون داستان توى زندان ميگذره وجود جذابيت خيلى مهمه. اما بعضى جاها اوضاع به نظر واقعى نيست. مثلاً وقتى رحمت شهير رو با آدمى به اسم رحمت شهپر اشتباه ميگيرند. فاميلى‌هاى شهپر و شهير هيچ کدوم خيلى مرسوم نيستند و احتمالش ضعيفه که دوتا آدم با اين شباهت اسمى هردو يک ربطى به سياست داشته باشند.

نکته‌ى مهم اينه که دقت کنيم براهنى چطور صدصفحه رو با يک محدوديت مکانى خيلى خوب درآورده و چطورى صدصفحه در مورد يکى توى زندان نوشته و در عين حال جذابيت داستان رو حفظ کرده. البته بقيه هم اين کار رو کرده‌ند. مثلاً اورول توى 1984 (در کل بعضى جاها به خصوص در مورد شکنجه‌ها به 1984 نزديک ميشه) يا احمد محمود توى همسايه‌ها.

- یادداشت امیرحسین خورشیدفر در روزنامه اعتماد

دفترچه‌ى خاطرات و فراموشى

2009-10-15T16:02:00.003+03:30

محمد قائد

نشر طرح نو/ چاپ سوم88/ 424صفحه/ 10000تومان

عالى و بى‌نظير. به اين معنا كه نمونه‌ش توى كتاب‌هاى فارسى وجود نداره: مقاله‌هاى پراكنده‌اى با موضوعات مختلف كه توى چند گروه طبقه‌بندى شدند و درعين حال با هم وحدت دارند.

كتاب سه بخش اصلى داره. توى بخش اول (تامل در چند مفهوم و تعريف) سه مقاله هست: درباره‌ى نوستالژى، مفهوم آينده در ادبيات قديم و در تفكر اجتماعى معاصر، اسنوبيسم چيست؟

«درباره‌ي نوستالژى» اين‌طور شروع مى‌شه: «در ديدارى دوباره از خانه‌ى دوران كودكى‌مان، يكى از نخستين احساسها معمولاً اين است: واقعاً اين‌قدر كوچك بود؟ ناگهان درمى‌يابيم حوض خانه‌ى قديمى بسيار كوچكتر از كوچكترين استخرهاست و درخت كاج كنار آن به آسمان سر نمى‌كشد و فقط كمى بلندتر از بام خانه است.» تقريباً هرپاراگراف اين مقاله درخشانه.

«اسنوبيسم چيست؟» طولانى‌ترين مقاله‌ى كتابه و تقريباً درتمام مقاله مفهوم اسنوبيسم توضيح داده مىشه. حوزه‌ى اسنوبيسم گسترده‌ست و تعريفش ساده نيست. جايي از كتاب اسنوبيسم در يك جمله تعريف شده: خطر از دست دادن تمايز. تعريف‌هاى ديگه‌اى هم هست: «كسى كه ميل دارد جزو خواص باشد، كسى كه با سماجت از كسانى كه آن‌ها را بالاتر از خودش مىپندارد تقليد مى‌كند، آن‌ها را چاپلوسانه مى‌ستايد يا مبتذلانه مى‌كوشد با آن‌ها درآميزد» و... قاعدتاً هنر توى اسنوبيسم جاى خيلى عمده‌اى داره: «در كمتر جنبه‌اى از زندگى اجتماعى مىتوان ابرى چنين متراكم و نفس‌گير از اسنوبيسم ديد.» از اين‌جا به بعد مقاله بيشتر در مورد رابطه‌ى هنر و اسنوبيسمه.

بخش دوم (چشم اندازهاى اجتماعى) دو مقاله داره: فرزانگان و بقالها (در مورد رابطه‌ى نخبه‌هاى جامعه با سرمايه‌داران و كاسبكارها) و دگرديسى يك آرمان (درباره‌ى ماركسيسم- لنينيسم در ايران و بقيه‌ى كشورها) بخش سوم (نگاه به گفتار و نوشتار و رفتار) هشت مقاله‌ست: دفترچه‌ى خاطرات و فراموشى، درباره‌ى سانسور، نتيجه‌ى اخلاقى را فراموش نفرماييد، به مردگان نمره‌ى انضباط بدهيد و بگذاريد استراحت كنند، آيا شهرت ويتامين روح است؟، درباره‌ى الهام، توارد، اقتباس و دستبرد، اين صفحه براى شما جاى مناسبى نيست و در فضيلت نام‌ها. همه عالى‌اند. مثلاً دفترچه‌ى خاطرات و فراموشى راجع به فرهنگ پنهان‌كارى (خصوصاً در ايران) و عوارضشه و فوق‌العاده‌ست.

بخش آخر يك مقاله‌ست در مورد شاملو. (شاملو و قائد از قديم دوست بوده‌ان.)

چاپ قبلى كتاب سال هشتاد و چهار بود و چندسال بود كه گير نمى‌اومد. حالا هم با قيمت وحشتناكى چاپ شده. ده هزار تومن براى كتابى با اين حجم باوركردنى نيست. و دركل معلوم نيست چه‌طور اجازه‌ى تجديد چاپ گرفته. چون خيلي جاها صريحاً انتقاد مى‌كنه. نثر كتاب هم يك نمونه‌ى عاليه براى درس گرفتن. محكم و فاخره ولى پيچيده و عجيب نيست. اين كتاب رو بخونيد.

نگاهي به دفترچه‌ي خاطرات و فراموشي

توپ شبانه

2009-10-12T08:40:00.004+03:30

جعفر مدرس صادقى

نشر مرکز/ چاپ اول88/ 168صفحه/3900 تومان

احتمالاً وقتی کسی می‌گه داستان «ساده و خوشخوان» اسم مدرس صادقى به ذهن مىرسه. اين كتاب هم كاملاً اين خاصيت رو داره و فرق عمده‌ش با داستان‌هاى قبلى مدرس صادقى، زن بودن راوى‌يه كه شايد بعضى جاها به داستان ضربه زده باشه. (يك بي‌قيدى خاصي توى شخصيت‌هاى مدرس صادقى هست - و خيلى قابل توضيح نيست – كه ظاهراً توى مردها بيشتر وجود داره تا زن‌ها. از اين لحاظ ممكنه شخصيت اصلى داستان بعضى وقت‌ها طورى رفتار كنه كه انتظار نمى‌ره.)

شخصيت اصلى (اسمش آورده نمى‌شه) چندسال پيش همراه شوهرش «ابى» از ايران مهاجرت كرده. قبلاً نقاشى مىكشيده و حالا با شاعرى به اسم «جيم» آشنا شده و توى كلاس‌هاى جيم شركت مى‌كنه و شعر مى‌گه. «مهشيد» دوست صميمى راوى‌يه اما دركل كسى نمى‌تونه با راوى همذات‌پندارى كنه. تصميم‌هاى عجيب مى‌گيره و به كسى وابسته نيست. مشكل راوى با همسرش مهم‌ترين انگيزهى اتفاقات بعدى‌يه. مساله‌ى اول همينه و اتفاقات تقريباً بر اين مبنا شكل مى‌گيره. به نظرم داستان تا سه فصل آخر خيلى خوب پيش مي‌ره ولي پايان‌بندى ناگهانى و سريعه و خيلي جالب درنيومده. ( و باورپذير هم نيست).

كتابى كه من دارم از صفحه‌ى صد و بيست مى‌ره صفحه‌ى صد و بيست و پنج و صد و بيست و يك چند صفحه جلوتره. چهار پنج جا اين مشكل رو داره. طرح جلد كتاب هم مثل بقيه‌ى طرح هاى ابراهيم حقيقى براى كتاب‌هاى مدرس صادقى اصلا‌ً جالب نيست و ربطى هم به داستان نداره.

طبل حلبي

2009-10-10T10:18:00.000+03:30

گونتر گراس

ترجمه‌ي سروش حبيبي

نشر نيلوفر/ چاپ سوم86/ 793 صفحه/ 9500تومان

كتاب هفت‌صد هشت‌صد صفحه‌اي يا بيشتر اگر بتونه خواننده رو تا آخر بكشونه كتاب موفقيه. معمولاً اين رمان‌ها شرح زندگي يك‌نفر يا يك دوره‌اند. يعني تقريباً كل زندگي شخصيت رو توي كتاب مي‌بينيم. اين باعث مي‌شه پشيمون نشيم چون غيرمستقيم در جريان كل زندگي يك يا چند نفر قرار مي‌گيريم.

طبل حلبي از به دنيا اومدن اسكار شروع مي‌كنه و تا آخر مي‌ره. (روايت اول شخص) شخصيت اصلي داستان، اسكار، يك كوتوله است. توي سه سالگي از پله‌ها مي‌افته و ديگه رشد نمي‌كنه. كادو تولد سه سالگي‌ش يك طبل حلبيه كه از اون به بعد هميشه اون رو با خودش همه‌جا مي‌بره. اتفاقات زيادي براي خودش و اطرافيانش مي‌افته و در كل داستان پرماجراست. مايه‌هاي غيرواقعي هم داره اما به جاست. مثلا با صداش شيشه ها رو مي‌شكونه يا ادعا مي‌كنه از اولِ به دنيا اومدنش رو يادشه. البته راوي غيرقابل اعتماده يعني در حين داستان مي‌بينيم يك چيزايي رو عمداً يا سهواً اشتباه گفته. موقعيت‌هاي طنز هم توي داستان زياده. شرح عشق‌هاي راوي هم فوق‌العاده‌ست. زمان و مكان داستان آلمانِ جنگ جهانيه.

توي بعضي قسمت‌ها نوع روايت خيلي به‌جا و عالي عوض مي‌شه (مثلاً آخر كتاب اول) و دركل نثر كتاب يك‌دست نيست. اولِ كتاب خسته‌كننده است اما بعد از پنجاه شصت صفحه روي روال مي‌افته. (وقتي كه به نوع حرف زدن اسكار عادت مي‌كنيم.)

پشت كتاب از كامران فاني نقل شده: «طبل حلبي اثري است فلج‌كننده، خواننده را در چنگال خود مي‌گيرد، و آنگاه با سر در گرداب زندگي دهشتزا رهايش مي‌كند.» درسته، الان كه دارم يك قمست‌هايي‌ش رو دوباره مي‌خونم مي‌فهمم. بايد جزء شاهكارها حسابش كرد.

رديف كاج‌ها و گربه‌ي سفيد

2009-10-05T11:34:00.001+03:30

وحيد شريفيان

نشر آهنگ ديگر/ چاپ اول85/ 62صفحه/ 900تومان

«برايم دست مي‌زني/ شگفت‌انگيزي/ با روسري ولت/ دست‌هايم اگر نوك انگشتانت را لمس كنند/ لبخندي بنوازي/ هر چند به ترديد/ تو را مي‌بوسم/ با اميد كامل.»

«روزها مي‌روند/ صندلي راحتي‌ام هست/ تو هستي/ و پنجره‌ها بازند.»

«پرواز مي‌دهي/ كبوتري كه بق‌بق مي‌كند/ در دهانت/ سكوت مي‌كند/ مي‌تركانيش/ پايين مي‌كشد/ سگ سپيد را از فراز چمنزار/ اخم مي‌كني/ كنار فنجان چاي/ زير درخت كاج، تنهايم مي‌گذاري/ در منظره‌ي برفي/ زانوانم درد مي‌گيرد/ بر برف كه قدم مي‌زنم./ مي‌نشينم روي صندلي‌هاي زمستان/ آرام آرام/ من و شال قرمزم/ قرمزتر مي‌شويم.»

فكر كنم اون‌هايي رو انتخاب كرده‌م كه كمتر رمانتيكند.

زن در پياده رو راه مي رود

2009-10-03T01:49:00.001+03:30

قاسم كشكولي

نشر ثالث/ چاپ اول88/ 88صفحه/ 2000تومان
داستان اول در مورد مرديه كه بعد از سال‌ها برگشته به شهرستان زادگاهش و مي‌خواد خانواده‌ش رو ببينه. اما درگيري ذهني داره در نهايت مي‌ره مسافرخونه و تصميم مي‌گيره يك پارچه بگيره جلوي دهنش تا صداش رو نشناسند و به مادرش كه مياد دم در بگه يك نامه از فرنگ داريد.
داستان دوم (سرنوشت زني كه از دنده چپ من متولد شد) خيلي رو و اغراق‌شده مشكلات و سختي‌هاي يك زن رو توضيح مي‌ده. اول كبودي گوشه‌ي چشم شخصيت اول داستان توصيف مي‌شه. توي راه اتوبوس متلك‌ مي‌شنوه. بعد يك پسربچه با سنگ مي‌زنه به قوزك پاش و دوباره متلك مي‌شنوه. توي خونه به زن مي‌گن «مادر علي». زن كسالت داره و يكي مي‌گه چيزي نيست و همه‌ي زن‌ها به خصوص سر بچه‌ي اول همين‌طورند. خلاصه اسم داستان و اتفاقاتي كه توي داستان مي‌افته انقدر گل‌درشته كه كاملا تو ذوق مي‌زنه.
داستان سوم درباره‌ي يك مثلث عشقيه و ضلع سوم كه مرد باشه زن و مرد ديگه رو كشته و حالا عذاب وجدان داره. اين‌جام حديث نفس راوي مصنوعي به نظر مياد.
داستان چهارم راجع به مرديه كه نشسته و براي ماه داستان زندگي‌ش رو تعريف مي‌كنه. در مورد قتلي كه انجام داده توضيح مي‌ده. (برادرش عاشق زنش شده بوده).
اين كتاب چهارتا داستان ديگه هم داره و به نظر من وجه مشترك‌ داستان‌ها همون اغراق‌شدگي و مصنوعي بودنه.

سه کتاب از امیرحسین خورشیدفر

2009-09-29T14:16:00.004+03:30

- داستانی از اولین روزهای زمین/ تصویرگر: محمدعلی بنی اسدی/ نشر ماهریز/ چاپ اول 80/ 12صفحه/ 600تومان

- روزی که آسمان شکست/ تصویرگر: وحید نصیریان/ نشر ماهریز/ چاپ اول 80/ 12صفحه/ 600تومان

- باران/ تصویرگر: نگار فرجیانی/ نشر ماهریز/ چاپ اول80/ 12صفحه/ 600تومان

سه داستان کودک که تقریبا همه در مورد اولین آدم های روی زمینند. توی شناسه ی کتاب نوشته شده افسانه های جدید. نگاه ما قاعدتا به عونان یک بزرگساله و من نمی دونم بچه ها از داستان هایی با این حال و هوا لذت می برند یا نه. (اما فکر نکنم.) گرچه برای بزرگ ها لذت بخشه.

«روزی رسید که مردم زمین سه دسته شدند آنها که قدشان بلند بود، آنها که قدشان کوتاه بود و آنها که چاق بودند. وقتی سه دسته شدند فکر کردند، اگر قرار بود با هم خوب باشیم که یک دسته میشدیم پس حالا که سه دسته هستیم، باید با هم بجنگیم.»

(از داستان روزی که آسمان شکست)

سریرا، سیلویا و دیگران

2009-09-26T11:16:00.005+03:30

سپینود ناجیان

نشر چشمه/ چاپ اول88/ 96 صفحه/ 2000تومان

متوسط صفحات هر داستان کمتر از 6 صفحه ست. (17 داستان) البته این ملاکی برای قضاوت نیست. به خصوص که دوتا از داستان ها کمتر از یک صفحه هستند. اما وقتی داستان ها رو می خونیم پرداخت نشدن ها به چشم میاد. چندتا از داستان ها کاملا قابلیت پرداخت بیشتر دارند.

«قنطورس» و «خارش» به فلش فیکشن نزدیکند. (توضیح و توصیف خیلی موجز و پایان روشن و تقریبا غافلگیرانه ی داستان) به نظر من این دو داستان با کل مجموعه متفاوتند و گرچه داستان های بدی نیستند اما ربطی به این مجموعه ندارند. (به علاوه ی داستان آخر که نمایشنامه ست و قاعدتا نباید توی یک مجموعه داستان باشه. فکر می کنم «نارنجی، لیمویی تا زیتونی» و «پیراکتوس لیترانوس» و «وقتی می خواهی بیایی تماس بگیر» و «در بالکن را باز گذاشتی آقای میم» هم از لحاظ موضوع و هم از لحاظ پرداخت از بقیه ی داستان ها قوی ترند. اسم کتاب شبیه «رویا، خاطره، شادی و دیگران» ، مجموعه داستان یوریک کریم مسیحیه. درکل می تونست اسم دیگه ای داشته باشه که البته کاملا شخصیه.

- menu

- امروز یک وبلاگ باز کردم که قراره مربوط به هنرهای تجسمی باشه. گرچه توی هیچ هنری سررشته ندارم و این وبلاگ هم اصلا تخصصی نیست.

کافه پولشری

2009-09-23T11:25:00.004+03:30

الن وتز

اصغر نوری

نشر نیلا (کتاب کوچک) / 1386/ 24صفحه/ 500تومان

- وقتی کتابی چاپ می شه که بیست و چهار صفحه داره خود به خود توقع خواننده بالا می ره. یعنی داستان کوتاه یا نمایشنامه ی چاپ شده در حدی هست که به عنوان یک کتاب مستقل به چاپ برسه. کافه پولشری اصلا این ویژگی رو نداره. کل نمایشنامه یک مونولوگه از زنی به اسم پولشری که صاحب کافه است. از مشتری ها صحبت می کنه و از اتفاقاتی که توی زندگی برای خودش افتاده و علاقه ای که به یکی از مشتری های کافه پیدا کرده. نمایشنامه لحن طنز داره و شخصیت پولشری باورپذیر به نظر میاد اما نمی شه خیلی روی این نمایشنامه حساب کرد. فکر می کنم متوسط بهترین لفظ برای توصیف این کتابه.

آنتيگون

2009-09-08T01:33:00.000+04:30

ژان آنوي

احمد پرهيزي
نشر ني (دورتادور دنيا)/ چاپ اول88/ 122صفحه/ 2000تومان
معمولاً اقتباس كردن خطرناكه و مسئوليت به همراه داره. در ضمن يك پيش‌فرض منفي در مورد اقتباس‌ها وجود داره. فرض بر اينه كه اقتباس‌ها آثار شاخصي نيستند مگر اين‌كه خلافش ثابت بشه. احتمالاً شهرتي كه اثر اوليه داره و محبوبيتش، باعث اين نگرش مي‌شه.
جنازه‌ي برادر آنتيگون به دليل قتل و خيانت در بيابان رها شده تا خوراك حيوانات بشه و آنتيگون سعي مي‌كنه برادرش رو خاك كنه. البته بعداً و موقع صحبت‌هاي آنتيگون و كرئون مي‌فهميم كه انگيزه‌ي آنتيگون بيشتر از اين‌هاست و حالت دغدغه‌ي نوع بشر رو مي‌گيره.
مترجم در پس‌گفتار راجع به زندگي ژان آنوي، فضاي سياسي فرانسه هنگام نگارش و اجراي آنتيگون، تراژدي سوفوكل و اقتباس‌هايي كه از اون شده و تفسيرهاي سياسي اين نمايشنامه نوشته و به خصوص براي اين‌كه بدونيد آنتيگون سوفوكل و اقتباس ژان آنوي چه فرق‌هاي عمده‌اي دارن مفيده.
اول كتاب چندتا نقل قول آورده شده كه عمدتاً تعريف و تمجيد از اين اقتباسه: «آنتيگون شاهكاري حقيقي است. مدت‌ها بود كه محافل تئاتر فرانسه با نمايشي سراسر تراژيك تكان نخورده بود...»

- menu

تو مشغول مردن‌ات بودي

2009-09-05T18:46:00.001+04:30

(گزيده‌اي از شعر و عكس جهان)

محمدرضا فرزاد

انتخاب عكس‌ها: شهريار توكلي
حرفه هنرمند/ چاپ اول87/ 208صفحه/ 8500تومان
براي هر شعر يك عكس آورده شده. معمولاً عكس‌ها ارتباط مستقيم با مضمون شعر دارن. يك شعر از براتيگان توي كتاب هست:

بي‌خيال عشق!

مي‌خواهم

لاي موهاي طلائي‌ت بميرم.

عكسي كه شهريار توكلي براي اين شعر انتخاب كرده تصوير يك زن از پشت سره با موهاي طلائي كه سايه‌ي يك مرد كه داره نگاهش مي‌كنه افتاده روي لباسش. بعضي جاها به نظر مياد هم‌نشيني شعرها و عكس‌ها نتيجه بخش نبوده و اگر هر كدوم جدا از هم قرار مي‌گرفتن بهتر مي‌شد.

فكر مي‌كنم معيار مترجم براي انتخاب شعر علاقه‌ي شخصي بوده. چون نمي شه ارتباط خاصي بين شاعرها پيدا كرد. هم از لحاظ مليت و هم از لحاظ تعداد شعرهايي كه از هر شاعر آورده شده.

به پيش پر مي‌كشيم و

به پس مي‌نگريم.

چه بهشتي بود!

چه جهنمي بود!

مردم ميهن من

آينده را مرور مي‌كنند.

(مرور آينده - آندري وزنسنسكي)

هنر مدرن

2009-09-03T12:29:00.000+04:30

نوربرت لينتن

علي رامين
نشر ني/ چاپ سوم 86/ 518صفحه/ 12000تومان
اين كتاب تقريباً از دوران امپرسيونيت‌ها شروع مي‌شه. توضيح مي‌ده چطور اين گرايش‌هاي جديد به وجود اومد و چه زمينه‌اي داشت. راجع به هنرمنداي مهم اون دوران و اون مكتب صحبت مي‌كنه و يه سري از كارهاش رو شرح مي‌ده. (بيشتر اون آثاري كه عكسشون تو كتاب هست.) كتاب خيلي خوبيه. يعني كامله و پيچيده هم نيست و شرايط هر دوران رو خيلي خوب توضيح مي‌ده. مثلاً در مورد «دادا» مي‌گه كه چظور قضيه از افتتاح يه كاباره‌ي هنري شروع شد و بعدش چي پيش اومد و آخرش به كجا رسيد و...
بيشتر تمركزش روي نقاشيه و بعد مجسمه سازي. توي فصل هنرهاي مفهومي هم راجع به اتفاق‌هايي كه توي اون دوران خاص فراگير شد توضيح مي‌ده. مثلاً چند نفري بوده‌ن كه خودشون رو جلوي مردم مثله كرده‌ن و آخرش ‌مرده‌ن و اين رو به عنوان اثر هنري در نظر مي‌گرفتن. يا «يوزف بويز» مسئوليت كامل هرگونه بارش برف در دوسلدورف در ماه فوريه رو بر عهده مي‌گيره. البته اينا براي يه دوره‌ي خاص بود. (بيشترشون دهه‌ي شصت ميلادي بوده‌ن) يعني اگه الآن كسي از اين خلاقيتا به سرش بزنه خيلي تحويلش نمي‌گيرن. چون وارد يه دوره‌ي ديگه شده‌يم.
يكي ديگه از خوبي‌هاي اين كتاب اينه كه آدم مي‌بينه بقيه‌ي آدما چه فكرايي مي‌كنن. يعني چه كارهاي جديدي مي‌كنن. يا اين‌كه كلاً نظرشون راجع به خيلي چيزا چيه. بعد آدم فكر مي‌كنه كاري مونده كه اينا قبلاً نكرده باشن؟ (حتماً مونده و لي الآن تو دوره‌اي هستيم كه خيلي جاي كار جديد به اون شكل نيست. حالا شايد بعداً شرايط عوض بشه.) عنوان فصل آخرش هنرمند در جامعه‌ي مدرنه كه اون‌جام خيلي حرفاي خوبي مي‌زنه. خلاصه كسي كه به اين جور چيزا علاقه‌منده حتماً اين كتاب رو بخونه. فقط طولانيه و ممكنه توي خوندنتون وقفه پيش بياد.

دكتر خي‌ئل

2009-09-01T23:03:00.000+04:30

ماريا ايرنه فورنس

بابك تبرايي
انشارات نيلا/88/ 18صفحه/ 500تومان
از سري كتاب كوچك نيلاست. پروفسور خي‌ئل وارد مي‌شه و براي تماشاگرها كلاس درس مي‌ذاره. درباره‌ي چندتا چيز صحبت مي‌كنه. شعر و توازن و جاه‌طلبي و انرژي و حقيقت و حكايت و زيبايي و عشق. يك سري نمودار هم در اين باره مي‌كشه كه توي كتاب اومده. اون در مورد همه چيز نظريه داره و جوري حرف مي‌زنه كه انگار از درستي اون‌ها مطمئنه. جواب‌ها معمولاً پيش پا افتاده و در عين حال جالب‌اند.
مي‌شه فكر كرد كه نويسنده كاملاً براي خودش تريبون درست كرده. يعني يكي مياد روي صحنه و در مورد چندتا موضوع صحبت مي‌كنه و مي‌ره. من مشكلي با اين قضيه ندارم يعني از طرحش خوشم مياد. يعني ايرادي نداره كه نمايشنامه فقط حرف‌هاي يكي راجع به موضوعات مختلف باشه. (البته با حرف‌هايي كه دكتر مي‌زنه شخصيتش هم ساخته مي‌شه.) 500تومن بدين يك نمايشنامه‌ي خوب بخونين.
«من كلمات لازم رو براي گفتن از زيبايي و از عشق ندارم. من. كه همه چيز رو مي‌دونم. – بعضي چيزها غيرممكن‌اند. [مي‌رود كنار تخته سياه] همون‌طور كه مي‌دونيم، عشق روز به روز افزايش پيدا مي‌كنه. اجازه بدين بگيم كه ميانگين عشق 100 درجه‌س. 10 درجه افزايش روزانه رو بهش اضافه مي‌كنيم. 7تا به خاطر استهلاك ازش كم مي‌كنيم و اين‌جوري افزايش خالص روزانه مي‌شه 3درجه. ظرف 10 روز افزايش مي‌شه 30تا، كه سطح رو مي‌رسونه به 130. يه دعواي گنده داريم كه 50تا از سطح كم مي‌كنه و مي‌آردش پايين تا 80. از اون‌طرف، افزايش روزانه‌ي 10 منهاي استهلاك 7 ادامه داره – كه افزايش خالص رو مي‌كنه 3.
بعد 7 روز، داريم افزايش سه ضرب در هفت كه مي‌شه 21. جمع زده مي‌شه به سطح پايين 80 و داريم 101. يعني بازگشت به حالت طبيعي. اين، حساب عشقه. ها! فكر مي‌كنيم ضد و نقيضه؟ عشق و رياضيات؟ نمي‌دونين كه مي‌تونين يه بله و يه نه رو بردارين و بذارين كنار هم، در هم مخلوط‌شون كنين، فشرده‌شون كنين تا يكي شن؟ اين در واقع همون سؤاله كه واقعيت چيه؟ مخالف‌ها و ضد نقيض‌ها طوري درهم فشرده مي‌شن كه نمي‌دونين كي يكي‌شون تموم مي‌شه و اون يكي شروع- بذارين ادامه بديم.»

خرمگس

2009-09-01T22:57:00.000+04:30

اتل ليليان وينيچ

داريوش شاهين

سازمان انشارات جاويدان/ 1337/ 363صفحه/ 225ريال

من نمي‌دونم اين كتاب واقعاً شاهكار محسوب مي‌شه يا نه. يعني تعريف‌هايي كه مترجم اول كتاب كرده و... به هر حال به نظر من كتاب خوبي نبود. نه داستان جالبي داشت (يعني كليشه‌اي بود. يكي كه فكر مي‌كنن مرده و بعد با يه قيافه‌ي ديگه به همون جمع برمي‌گرده.) نه ديالوگ‌هاي خوبي و نه فضاسازي جالبي. بيشتر بحث‌هاي داستان راجع به نهضت آزادي تو ايتاليا و مسيحيته كه لااقل براي من جذابيتي نداشتند. شخصيت «آرتور» مخصوصاً تو قسمت اول كتاب خيلي مصنوعي و باورنكردنيه. انگار بخواي داستان يك جوون كه دنبال مذهب و حقيقته و يك استاد خوب داره رو به كليشه‌اي ترين وجه ممكن تعريف كني. توي قسمت دوم هم تبديل به شخصيتي مي‌شه كه هيچ شباهتي به قسمت اول نداره و دليل‌هايي كه براي اين تغيير مياره هم قانع‌كننده نيست. در كل هيچ‌كدوم از شخصيت‌هاي كتاب خوب پرداخت نشده‌ن. از توصيف بكر يا ديالوگ خوب و اين جور چيزها هم هيچ خبري نيست.

اولين تپش‌هاي عاشقانه‌ي قلبم

2009-08-30T23:24:00.000+04:30

به كوشش كاميار شاپور و عمران صلاحي

نشر مرواريد/ چاپ ششم1387/ 336صفحه/ 5700تومان
نامه‌هاي فروغ به همسرش پرويز شاپور. نامه‌هاي قبل از ازدواج و نامه‌هاي بعد از ازدواج و نامه‌هاي بعد از طلاق. خوندن همچين كتاب‌هايي خيلي لذت‌بخشه. چون به طور مستقيم در جريان زندگي اون آدم قرار مي‌گيرين. اولين نامه‌ها زماني شروع شده كه فروغ شونزده ساله بوده و شاپور بيست و هشت ساله. اين كتاب فقط نامه‌هاي فروغ به شاپوره و معلوم نيست نامه‌هاي شاپور رو فروغ كجا گذاشته. يعني شاپور نامه‌هاي فروغ رو نگه داشته و فقط توي دوتا نامه شاپور يه حاشيه‌ي كوچيك نوشته. مثلاً نوشته دركل نسبت به جنس مخالف نظر خوبي نداره و...شاپور هشت سال عاشق يكي بوده كه بعد طرف با يكي ديگه عروسي مي‌كنه و بعد هم شاپور با فروغ آشنا مي‌شه. بايد به اين توجه كنيم كه فروغ شونزده سالش بوده و نامه‌هايي كه نوشته احتمالاً براي يه دختر شونزده ساله طبيعيه. بعد كه سنش بيشتر مي‌شه كم‌كم نشونه‌هاي تغيير لحن و فكرش معلوم مي‌شه. البته نامه‌ها تا زمان بيست و يك سالگي فروغ ادامه دارن. در مورد چيزهاي زيادي نوشته. از رابطه‌ش با خانواده‌ش و نااميدي‌هاش و چاپ كردن اولين كتابش و بحث سر اين‌كه چرا تنهايي و وقتي شاپور اهواز بوده چندبار رفته لاله‌زار و... همين‌ها كافيه براي خوندن اين كتاب. پرويز شاپور هم خودش اعجوبه‌اي بوده واقعاً. اين جور كتاب‌ها جداً خيلي مفيدن و خيلي هم لذت‌بخشن.