۱۸ تیر ۱۳۸۹

تاریخ هنر

ارنست گامبریج
علی رامین
نشر نی/ چاپ پنجم ۸۷/ ۶۷۴ صفحه/ ۱۵۰۰۰ تومان

این کتاب از هنر آدم‌های پیش از تاریخ و ابتدایی شروع می‌شه تا نیمه‌ی اول قرن بیستم. چند سال بعد یک مؤخره هم می‌نویسه و درباره ی نیمه‌ی دوم قرن بیست هم توضیح می‌ده. من نمی‌تونم با تاریخ هنرهای دیگه مقایسه‌ش کنم چون فقط همین رو خوندم. به هر حال طبیعیه که خیلی چیزها رو خلاصه کرده باشه. مثلا‍ از تابلوهای معروف‌ترین نقاش‌ها حداکثر سه چهار تا مثال آورده. اما جریان‌های اصلی رو کاملاً توضیح می‌ده. مثلاً درباره‌ی هنر مصر و یونان خیلی خوب توضیح داده. قابل فهمه و خسته‌کننده نیست. یک دلیل اصلی‌ش اینه که خود نویسنده از روشنفکرانه حرف زدن راجع به هنر متنفره و چندجا این رو توضیح می‌ده. برای همین خیلی قابل فهم و دقیق می‌نویسه. حجم کتاب هم خیلی زیاد نیست. چون بخش زیادی‌ش عکس تابلوها و مجسمه‌هاست و فصل‌های کتاب هم طولانی نیستند. نوع نوشتنش هم باعث شده اصلاً خشک و خسته‌کننده نباشه.
«نیمچه‌دانشی که مایه‌ی فضل‌فروشی شود از نظر من خطر بزرگی است که می‌خواهم با نهایت صراحت درباره‌اش هشدار دهم، زیرا ما همه مستعد آنیم که در برابر وسوسه‌های آن تسلیم شویم، و یک چنین کتابی می‌تواند این وسوسه‌ها را دوچندان کند. دلم می‌خواهد به باز شدن چشم‌ها کمک کنم نه به روان کرده زبان‌ها! فاضلانه و روشنفکرانه درباره‌ی هنر سخن گفتن کار چندان دشواری نیست. زیرا واژگانی که منتقدان به کار می‌برند آن‌قدر در متنها و مقامهای مختلف به کار رفته‌اند که چیزی از دقتشان باقی نمانده است.»

۱۷ تیر ۱۳۸۹

ببر سفید

آراویند آدیگا

مژده دقیقی
نشر نیلوفر/ چاپ اول ۸۹/ ۲۸۶ صفحه/ ۵۸۰۰ تومان

راوی داستان راننده و خدمتکار یک خانواده‌ی پولداره که توی هفت شب داستان زندگی‌ش رو تعریف می‌کنه. پشت کتاب نوشته: «ببر سفید گشت و گذاری خنده‌آور و تخیلی در سویه‌ی تاریک هند است که کمتر نشانی از آن در داستان‌ها می‌بینیم. آرواند آدیگا در این رمان داستانی قوی درباره‌ی بی‌عدالتی و قدرت در جامعه‌ی سرشار از تناقض امروز هند روایت می‌کند.» نمی‌دونم چرا گفته تخیلی. شاید از این نظر که حرف‌های شخصیت اصلی و نگاهش خنده‌داره و تا حدی مایه‌های فانتزی بهش می‌ده. به هر حال تا جایی که من فهمیدم تخیلی نبود و سعی کرده بود باورپذیر باشه.
راوی از طبقه‌ی فقیر هنده و مدام درباره‌ی بدبختی‌های مردم هند توضیح می‌ده. اتفاق‌های مضحکی هم برای خودش می‌افته. در کل طنز توی کتاب خیلی پررنگه. احتمالاً از کتابهاییه که خود مردم هند باهاش مخالفن و می‌گن سیاه‌نمایی کرده.
بعضی حرف‌هایی که می‌زنه در مورد ایران هم کاملاً مصداق داره. «وقتی بیایید اینجا، به شما می‌گویند ما هندی‌ها همه چیز را از اینترنت گرفته تا تخم مرغ آب‌پز و سفینه‌ی فضایی اختراع کرده‌ایم و بعد انگلیسی‌ها همه‌ی آن‌ها را از ما دزدیده اند.»

۱۴ تیر ۱۳۸۹

شبانه‌ها

(پنج داستان موسیقی و شب)
کازوئو ایشی‌گورو
علی‌رضا کیوانی‌نژاد
نشر چشمه/ چاپ اول۸۹/ ۲۲۳ صفحه/ ۴۸۰۰ تومان

وجه مشترک هر پنج داستان حضور موسیقیه. همه‌ی داستان‌ها اول شخصه و راوی چهارتا از داستان‌ها شغلشون نوازندگیه. هیچ کدوم از سطح ساز زدن توی کافه جلوتر نرفته‌ند اما استعداد موفق شدن رو دارند. همه‌ی داستان‌ها یک طرح مشخص داره و هیچ‌کدوم بی‌ماجرا نیست. یعنی اتفاق‌های زیادی توی داستان می‌افته اما در نهایت یک نوع احساس شکست توی کل کتاب هست. چون بیشتر شخصیت‌های کتاب نوازنده‌های شکست‌خورده‌ن که وقتی هم نوازنده یا خواننده‌های بزرگ رو می‌بینن می‌فهمن که هنرمندای مشهور هم در نهایت احساس شکست می‌کنند.
چون داستان‌ها مایه‌های مشترک زیاد دارن، در نهایت یک تصویر کلی تو ذهن خواننده می‌مونه. یعنی ممکنه داستان شاهکار نداشته باشه اما تصویری که باقی می‌مونه خوبه. من از « تپه‌های مالورن » بیشتر از بقیه خوشم اومد. خجسته کیهان هم این کتاب رو ترجمه کرده اما توی مجله نوشته بود این ترجمه بهتره و چندتا مثال هم آورده بود. در ضمن این ترجمه پانویس داره ولی ترجمه‌ی خجسته کیهان نداره. توی هر داستان هم به چندتا گروه موسیقی و خواننده و نوازنده اشاره می‌کنه و حتماً به پانویس احتیاج داره.

۱۳ تیر ۱۳۸۹

خواب خوب بهشت

سام شپارد
امیرمهدی حقیقت
نشر ماهی/ چاپ اول۸۹/ ۱۶۴ صفحه/ ۲۵۰۰ تومان

من از اکثر داستان‌هاش خوشم اومد اما فکر کنم بین این‌ها خود داستان خواب خوب بهشت تو ذهنم باقی می‌مونه. چون شروعش فوق‌العاده‌ست و خیلی هم خوب ادامه پیدا می‌کنه. از سؤال بیجا و دری رو به زنان هم بیشتر از بقیه خوشم اومد.
این جور داستان‌ها بعد از گذشت زمان تو ذهن آدم ته‌نشین می‌شن. یعنی یه حال و هوای مبهم از داستان توی ذهن می‌مونه. همین باعث می‌شه خوندن دوباره‌ی یکی از داستان‌ها بعد از چند وقت خیلی لذت‌بخش باشه. چون فضای داستان برمی‌گرده تو ذهن و ارزش بعضی از جمله‌ها یا دیالوگ‌ها تازه اون موقع معلوم می‌شه. داستان‌هایی که اتفاق قابل توضیحی ندارن معمولاً این‌جوری‌اند.

کتاب‌های عامه‌پسند

۱۰ تیر ۱۳۸۹

شکار حیوانات اهلی

علی شروقی
نشر چشمه/ چاپ اول۸۹/ ۱۰۶ صفحه/ ۲۵۰۰ تومان

سه تا داستان کوتاهه: پشت مرغداری حسن فریدونی که بیست صفحه‌ست، شکار حیوانات اهلی که شصت و یک صفحه‌ست و سمت انقلاب که پونزده صفحه‌ست. با مجموعه‌داستان‌هایی که الان منتشر می‌شه کاملاً فرق داره. از این جهت که هر سه تا داستان یک حال و هوای واحد دارند و کل کتاب منحصر به فرده. یعنی توی مجموعه‌های دیگه این مضمون و این لحن زیاد پیدا نمی‌شه. مثلاً «چیزی در همین حدود» یا داستان‌های نجدی هم همین‌طورند. موضوع داستان‌ها معمولاً تو یه مایه‌ست و لحن و دایره‌ی لغات هم تو یک محدوده هستن.
داستان آخر تا حدودی با دوتا داستان دیگه فرق داره اما توی هر سه‌تا، غیرعادی بودن شخصیت اصلی معلومه. شخصیت اصلی تو دوتا داستان اول مجرد و تنهاست، بداخلاقه و ملاحظه‌ی کسی رو نمی‌کنه. از زبون همین شخصیت‌ها توصیف‌های عالی و  عجیبی از اوضاع اطرافش می‌کنه. الان چیزی تو ذهنم نیست اما چندجا شخصیت‌های اصلی حرف‌های خیلی جالبی می‌زدند. در کل کتاب عجیبیه. به خصوص دوتا داستان اول. فکر کنم اگر همین‌جوری پیش بره کتاب دومش عالی باشه.

۸ تیر ۱۳۸۹

ظلم، جهل و برزخیان زمین

نجواها و فریادها در برخورد فرهنگها
محمد قائد
نشر طرح نو/ چاپ اول ۸۹/ ۳۸۴ صفحه/ ۱۰۰۰۰ تومان


از یک طرف ناراحت‌کننده‌ست که آدم‌های زیادی این کتاب رو نخونند و از طرف دیگه بیشتر شناخته شدنش به یک سری اجازه می‌ده‌ که بیشتر از قبل اظهار فضل کنند و هر نظری رو که دارند به این کتاب ربط بدن.
شیوه‌ی نوشتنش همونیه که تو دفترچه‌ی خاطرات و فراموشی هم بود. معمولاً حرف‌هاش زیادی جدا از هم به نظر میاد. مثلاً یک مثال از صد سال پیش میاره و بلافاصله یک مثال از زمان حال میاره. اما وسعت اطلاعات و مطالعاتش تو این کتاب کاملاً مشخص می‌شه. موضوع اصلی کتاب برخورد خرده فرهنگ‌هاست. از خرده فرهنگ‌های توی یک شهر گرفته تا توی کل دنیا و تقابل عرب و اروپایی و مسیحی و مسلمان و...
تو طبقه بندی خود کتاب نوشته «فرهنگ سیاسی». اما خود کتاب گسترده‌تر از اینه و لزوماً سیاسی نیست اما یک بخش مهمش درباره‌ی جنگ‌های ایران و روسه و یک مقاله‌ی مفصل درباره‌ی ۲۸ مرداد داره.
این‌طور نیست که بخش‌های تاریخی‌ش (مثلاً جنگ‌های ایران و روس) حوصله‌سربر باشه. من موقع خوندن هر صفحه‌ی کتاب لذت می‌بردم. این یکی از امتیازهای خیلی مهم مقاله‌های قائده. صرفاً علمی و تاریخی نیست اما ژورنالیستی هم نیست. نوشتن همچین کتابی خیلی سخته و اگر این‌طور نبود تا حالا خیلی‌ها سعی کرده بودند شبیه قائد بنویسند.