تاملی درباره‌ی ایران - جلد نخست

دیباچه‌ای بر نظریه‌ی انحطاط ایران
سید جواد طباطبایی
نشر نگاه معاصر/ چاپ هفتم ۸۶/ ۵۶۴ صفحه/  ۷۵۰۰ تومان

در مورد جواد طباطبایی اختلاف نظر زیاده. یکی از ایرادهایی که توی یک مقاله بهش گرفته شده بود اشتباه‌های تاریخی‌ش بود. مثل این‌که خود طباطبایی هم گفته خودش رو تاریخ‌دان نمی‌دونه. به هر حال فصل اول که نزدیک نود صفحه‌ست فقط شرح اتفاقات دورانیه که طباطبایی برای بررسی انتخاب کرده و از جنگ چالدران شروع می‌شه و به ترکمان‌چای ختم می‌شه. فصل‌های بعدی کتاب: طرحی از نظریه‌ی دولت در ایران، ایران‌زمین در سفرنامه‌های بیگانگان، سفارت و سفرنامه‌های ایرانیان، اندیشه‌ی سیاسی تاریخ‌نویسان، اندیشه‌ی سیاسی دوره‌ی گذار، خاتمه: طرحی از نظریه‌ی انحطاط ایران
جواد طباطبایی این دوره رو دوره‌ی انحطاط کامل ایران می‌دونه. منظور از انحطاط در درجه‌ی اول انحطاط اندیشه‌ی سیاسیه. برای اثبات این قضیه،  تفاوت‌های نگاه ایرانی‌ها و غربی‌ها توی سفرنامه‌ها رو توضیح می‌ده. غربی‌ها ساختار فکری دارند و همه چیز رو از اون دید بررسی می‌کنند ولی ایرانی‌ها نه. توی همه جای حهان اول دولت شکل گرفته و بعد ملت‌ها به وجود اومدند اما توی ایران برعکسه. برای همین مردم ایران همیشه با حکومت احساس فاصله می‌کنند.
اتفاق‌های تاریخی باورنکردنی و عجیبی توی این دوره اتفاق افتاده که توی این کتاب اومده. فصل ایران‌زمین در سفرنامه‌های بیگانگان هم ذهن آدم رو بازتر می‌کنه.  با توجه به مثال‌ها و توضیحات کتاب، حرف جواد طباطبایی درست به نظر میاد اما قضاوت در این باره اطلاعات تاریخی و سیاسی کامل می‌خواد که من ندارم.
«آقا محمدخان به دقت چشم‌ها را می‌شمردو به افسر مامور اجرای این عمل وحشیانه گفت اگر یک جفت از چشم‌ها کم باشد، چشمان خودت کنده خواهد شد...آقا محمدخان بعداً برای این‌که خاطره‌ی دستگیری لطفعلی‌خان به شکل مناسبی محفوظ بماند، دستور داد شش‌صد نفر اسیر را گردن زده و سرهای آن‌ها را به توسط سی صد اسیر دیگر که آن‌ها را نیز بعداً کشتند، به بم حمل کردند و در ان‌جا در نقطه‌ای که لطفعلی‌خان دستگیر شده بود، از سرهای انان هرم‌هایی ساختند»

از دو که حرف می‌زنم از چه حرف می‌زنم

هاروکی موراکامی
مجتبی ویسی
نشر چشمه/ چاپ اول۸۹/ ۱۷۹ صفحه/ ۳۸۰۰تومان

«ده سال از روزی می‌گذرد که ایده‌ی نوشتن کتابی در مورد دویدن برای بار نخست به ذهنم خطور کرد. سال‌ها پشت سر هم می‌امدند و می‌رفتند و من همین‌طور افکار و طرح‌های گوناگون را یکی پس از دیگری در ذهن مرور می‌کردم بی‌آن‌که یک‌بار هم شده بنشینم و آن‌ها را بنویسم. دویدن موضوعی روشن و مشخص نیست که بتوان راحت از آن نوشت و از آن‌جا که نمی‌دانستم دقیقاً از چه می‌خواهم بگویم، کار برایم سخت شده بود.»
کتاب بین تابستان ۲۰۰۵ تا پاییز ۲۰۰۶ نوشته شده. تا حدودی شبیه یادداشت روزانه‌ست، از این لحاظ که هر فصل رو تو یک روز نوشته و در مورد دویدن و ویژگی‌هاش توضیح داده و در مورد خودش هم حرف زده. محور اصلی کتاب دویدنه، ولی چیزای زیادی از شخصیت خود موراکامی می فهمیم. در مورد نویسندگی هم زیاد حرف زده. از سال ۱۹۸۲ دویدن رو شروع کرده و تا الان ادامه داده و هر سال هم توی مسابقه‌ی ماراتن شرکت کرده. مهم‌ترین چیزی که کاملاً توی کتاب معملومه اینه که موراکامی مرام خاص خودش رو داره. این که آدم ۲۳ سال هر روز چند ساعت بدوه هم همین رو نشون می‌ده. یک اصول شخصی برای خودش درست کرده که خیلی بهشون اهمیت می‌ده، با کسی رقابت نمی‌کنه و فقط دنبال اینه که به هدفی که خودش برای خودش تعیین کرده برسه و با محدودیت‌های زندگی هم تا حد زیادی کنار اومده. توی کل کتاب یک جور آرامش لذت‌بخش وجود داره. دلیلش مطمئناً همینه که خود موراکامی تا حد زیادی همین آرامش رو تو زندگی‌ش داره.

تاریخ

جان ایچ. آرنولد
احمدرضا تقاء
نشر ماهی/ چاپ اول۸۹/ ۱۸۶ صفحه/۳۵۰۰ تومان

«درباره‌ی موضوع تاریخ به طور کلی شاید بشود سه نوع کتاب نوشت: خودآموز علمی؛ پژوهش فلسفی در نظریه‌های شناخت؛ شرح و اثبات یک رویکرد خاص. کتاب حاضر درآمدی است بر تاریخ و بنابراین هیچ‌کدام از این‌ها نیست، اما از هر کدام کمی دارد، و روی‌هم‌رفته کتابی است که قرار است خواننده را سر ذوق بیاورد...کتاب در سه بخش کلی تنظیم شده. سه فصل نخست به طرح برخی پرسش‌ها، جلب نظر خواننده، و شرح مختصر وضعیت تاریخ در گذشته می‌پپردازد. دو فصل ۴ و ۵ درباره‌ی مقدمات لازم برای تاریخ پژوهشی، به ترتیب شامل کار با منابع و اندیشه در تفاسیر موجود، است. در فصل‌های آخر نیز مباحثی درباره‌ی جایگاه و معنای تاریخ و واقعیت، و این‌که چرا تاریخ اهمیت دارد مطرح می‌شود».
چون این کتاب‌ها یک معرفی اولیه‌ست و باید مخاطب رو جلب کنه، معمولاً نویسنده‌هاش از طنز استفاده می‌کنن. چندجایی که این کار رو کرده خیلی جالب درنیومده. در کل سیر برداشت از تاریخ رو توضیح می‌ده. این‌که قبلاً تاریخ رو چه چیزی می‌دونستند و الان تا چه حد فرق کرده. فصل ۶ بهترین فصل کتابه. در مورد فرق مردم قدیم با امروز توضیح می‌ده و مثال‌های خیلی جالبی می‌زنه. فرق اصلی بین دوتا نظریه‌ست و مورخ‌ها با اعتقاشون به هر کدوم جزء یک دسته قرار می‌گیرن: این‌که آدم‌های قدیم اساساً شبیه مردم جدید بوده‌ن یا این‌که اساساً فرق داشته‌ن.

کمین‌گاه

گزیده‌ای از بهترین داستان‌های کوتاه امریکا در سال ۲۰۰۶
ترجمه‌ی فرزانه راجی
نشر چشمه/ چاپ اول۸۹/ ۲۰۶ صفحه / ۴۴۰۰ تومان

کسی به اسم آن پچت بهترین داستان‌های سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۶ را از نظر خودش انتخاب کرده. اصل کتاب بیست داستان داشته که مترجم  هفت‌تا رو انتخاب کرده. تا جایی که من می‌دونم از این هفت‌نفر فقط آلیس مونرو توی ایران شناخته‌شده‌ست. داستان اول از الیس مونروئه و پنجاه صفحه‌ست، بقیه بین بیست تا سی صفحه‌ن. من از همه‌ به جز داستان دوم خوشم اومد. این‌طور که توی مقدمه توضیح داده، مجموعه‌ی بهترین داستان‌های کوتاه امریکایی هر سال منتشر می‌شه و هر دوره چند نفر مسئول انتخاب داستان‌ها هستن.  احتمالاً بقیه‌ی داستان‌های کتاب که ترجمه نشده‌ن هم در همین حد خوب بوده‌ن. چون نویسنده‌هاش تو ایران شناخته شده نیستند، جا برای ترجمه‌ی کتاب‌هاشون هم وجود داره. «توصیه‌ی اکید می‌شه».

تاریخ فسلفه - جلد یکم

یونان و روم
فردریک چارلز کاپلستون
سید جلال‌الدین مجتبوی
انتشارات علمی و فرهنگی/ چاپ هفتم ۸۸/ ۶۰۱ صفحه/ ۱۳۰۰۰ تومان

 یک مقدمه داره درباره‌ی ماهیت تاریخ فلسفه و اهمیتش و بعد بخش‌های اصلی کتاب: فلسفه‌ی پیش از سقراط، دوره‌ی سقراطی، افلاطون، ارسطو، فلسفه‌ی بعد از ارسطو و مرور و نتیجه‌گیری.
«کاپلستون خود در پیشگفتاری که بر جلد اول تاریخ فلسفه‌اش نگاشته، غرض اصلی‌اش را تالیف یک دوره تاریخ فلسفه برای تدریس در مدارس دینی کاتولیکی ذکر می‌کند. مخاطب تاریخ فلسفه‌ی کاپلستون در درجه‌ی اول دانشجویان یا حوزه‌های علمی مسیحی‌اند، خود او نیز مشرب تومیسم (فلسفه‌ی توماس آکوئیناس) دارد و بر عقیده‌ی خود استوار است؛ به اصطلاح «بی‌طرف» نیست و با «دیدگاهی» خاص تاریخ را می‌نویسد». بعد از این توضیح می‌ده که هیچ مورخی نیست که دیدگاه خاصی نداشته باشه. اما کاپلستون با انصاف بقیه‌ی عقیده‌ها رو بررسی کرده. مثلاً بعد از چاپ جلد هشتم راسل نامه می‌نویسه و از توضیح دقیق فلسفه‌ش توی کتاب تشکر می‌کنه، در حالی که با هم هم‌عقیده نبوده‌ن.
در مورد فیلسوف‌های بزرگ، اول یک زندگی‌نامه‌ی کوتاه می‌گه، بعد کتاب هاشون رو معرفی می‌کنه و نظریه‌های اصلی هر کدوم رو توضیح می‌ده. مثلاً در مورد ارسطو، منطق و مابعدالطبیعه و فلسفه‌ی طبیعت و علم اخلاق و سیاست و زیبایی‌شناسی رو توضیح می‌ده. یعنی نظر و تاثیر ارسطو روی هر کدوم از این حوزه‌ها.
چون کتاب در درجه‌ی اول برای علمای دینی نوشته شده، یه مقدماتی فرض قرار گرفته. برای همین بعضی جاها فهمیدنش مشکله. اما در کل جامع و روشن توضیح داده. قطع کتاب از رقعی بزرگتره و جمله‌های زیادی داره که با یک‌بار خوندن، کامل فهمیده نمی‌شه. برای همین دیر جلو می‌ره و بعضی اوقات خسته‌کننده‌ست.

آدم بزرگ‌ها - تق‌تق

جولز فایفر
مهسا خلیلی
نشر چشمه/ چاپ اول۸۹/ ۱۹۵ صفحه/ ۴۰۰۰ تومان

«در این دو کمدی پرشتاب و بسیار مفرح، جولز فایفر، از مهم‌ترین کارتونیست‌ها‌ی نیمه‌ی دوم سده‌ی بیستم و نمایشنامه‌نویس تاثیرگذار دهه‌های هفتاد و هشتاد میلادی، پرتره‌هایی از امریکای زمانه‌اش به دست می‌دهد. تق‌تق کمدی سورآلیستی دیوانه‌واری است در باب خیال‌بافی‌ها و سرخوردگی‌های جوانان خشمگین و پرشور دهه‌ی هفتاد، و آدم‌بزرگ‌ها تصویر استیصال خانواده‌ی آمریکایی نمونه و مطلوب دهه‌ی هشتاد در مواجهه با واقعیت‌های جامعه‌اش. هر دو نمایشنامه از محبوب‌ترین نمایش‌نامه‌های عصرشان بوده‌اند و بارها و پرتعداد اجرا شده‌اند».
من نویسنده رو نمی‌شناختم و کتاب رو به خاطر مترجمش خوندم. مهسا خلیلی مترجم حسی از سرپناه و این منم دگاست. (کتاب‌های کوچک نشر نیلا) از آدم‌بزرگ‌ها خوشم اومد اما دومی تقریباً حوسله‌سربر بود. در کل به اندازه‌ای که پشت جلد نوشته کمدی و مفرح نیست. بیشتر شخصیت‌ها عصبی‌اند و احترام همدیگه رو  نگه نمی‌دارند. مثلاً نمایشنامه‌ی اول توی یک خانواده می‌گذره اما همه مدام به هم طعنه می‌زنن و بد و بیراه می‌گن.  مثل بیشتر نمایشنامه‌ها به زندگی واقعی نزدیک نیست و شخصیت‌ها اغراق شده‌اند که البته اینجا لازم بوده اما توی خیلی از نمایشنامه‌ها لازم نیست.